Bilimsel hayat ki?inin kabiliyetlerinin ok stnde bir sosyal evre konusudur. E?er yer ald???n?z evre, krs veya yeni ad?yla ara?t?rma merkezi, blm veya anabilim dal? verimli bilim adamlar?yla doluysa ve baz? gzel zelliklere sahipse; siz bunlardan faydalan?r, onlara ayak uydurmaya al???r ve bunlar? temsil eder hale gelirsiniz. Bu bak?mdan e?er bir kimse ba?ar?l? ise; bunu sa?layan ortam, her ?eyden nce onu haz?rlayan yak?n evresindedir. Bizler bu bak?mdan ok ?ansl? idik. On sekiz kitap ve birok makalem yay?nlanm??sa, bu hocalar?m?n eseridir.
Metodoloji ve Sosyoloji krss ba?kan? Ord. Prof.Dr. Ziyaeddin Fahri F?nd?ko?lu bol yazan, ok birikimli, ara?t?rmaya gnl vermi?, yan?ndakilerin ba?ar?s?yla mutlu olan byk bir hoca idi. Eski ad?yla ?timaiyat Enstits yani ad?yla Metodoloji ve Sosyoloji Ara?t?rma Merkezi ?ktisat Fakltesinin kurulu?unda ekirdek rol oynam??t?. Hocadan sonra Prof.Dr. Cavit Orhan Ttengil ve daha sonrada Prof.Dr. Amiran Kurtkan Bilgiseven Krs Ba?kanl???n? ve Enstit Mdrl?n devralm??t?. Onlardan sonrada gelene?i srdrme grevi bize d?m?t. Asl?nda Fakltede geen 45 y?l?ma ?imdilik y?l daha ilave edebiliriz. Emekli oldu?um 22 Ocak 2011 tarihinden itibaren ?ktisat Sosyolojisi Ana Bilim Dal? ve ?ktisat Blm Ba?kanl??? ile Senato yeli?inden ayr?ld?m.
?dari grevlerimin sona ermesine ra?men, mesleki al??malar?m? ayn? mekanda srdryorum. Bir zamanlar Ord.Prof. Dr. Z. F. F?nd?ko?lu, Prof.Dr. Amiran Kurtkan Bilgiseven ve Prof. Dr. Mehmet Erzn payla?t??? tarihi odada al??malar?ma devam ediyorum. Odam?z bir ara ?ktisat Fakltesinin emekli ve k?demli hocalar?n?n odas? yap?ld???ndan de?erli iktisat? ilim adam? Prof.Dr.Do?an Kargl ile birlikte oldum. Mesle?imi severek seti?imden ve tesadfen bu mesle?e girmedi?imden ?rencilerime daima a?k olan odamda srekli bulundum.
Hocam Ord. Prof Dr. Ziyaeddin Fahri F?nd?ko?lu
Rahmetli hocam Ord. Prof.Dr. Ziyaaettin Fahri F?nd?ko?lu 1901 senesinde Erzurumun Tortum ?lesinin aml?yama Kynde do?mu?tur. ocukluk dneminin Do?u Anadolu nun g y?llar?na rastlamas? ve babas?n?n kad?l?k grevi sebebiyle kendisi ?renim dneminde s?k s?k yer de?i?tirmi?tir. ?lk ?renimini Erzincan ve Hakkaride yapt?; orta okulu Malatya ve Kayseride okudu: 1918 de ?stanbul Gelenbevi Lisesini, 1922de de Posta Telgraf Mektebi Alisini bitirdi. Ayn? y?l Darlfnun Edebiyat Fakltesine girdi: bir yandan Felsefe tahsili yaparken, bir yandan da Posta Telefon Telgraf (PTT) ?daresinde al??t?. Mezun olduktan sonra Erzurum, Sivas ve Ankara liselerinde Felsefe, Sosyoloji ve Edebiyat ?retmenli?i yapt?. (1925-1929)
1930da a?lan bir imtihan? kazanarak doktora yapmak zere Fransaya gnderilen F?nd?ko?lu, Strasbourg niversitesinin Felsefe Blmnde ikinci lisans ?renimini tamamlad?; bu arada Ziya Gkalp ile ilgili doktora al??mas?n? ilerletti. 1934 Y?l?nda Trkiyeye dnerek ?stanbul niversitesi Edebiyat Fakltesinde felsefe ve ahlak doenti olarak greve ba?lad?. Ayn? sene, yakla??k k?rk y?l yay?n hayat?nda kalan ?? ( daha sonra ?? ve D?nce) Dergisini ?kard?. Tekrar Strasbourga giderek Ziya Gkalp, savie et sasociologie ( Paris 1935) ba?l?kl? doktora tezini tamamlad? ve ard?ndan Edebiyat Fakltesin de ki grevine geri dnd (1936). ?renim y?llar?nda en ok Mehmet ?zzetin tesirinde kald?. M.?zzetin tan?nmayan ancak en az Ziya Gkalp kadar nemli bir bilim adam? oldu?unu sylerdi. 1933 Y?l?nda Trkiyeye gelen Alman Profesrleriyle, zellikle de Kessler ile yak?nl?k kurdu ve onunla i?birli?i yapt?. Fransadaki hocalar?ndan bilhassa Halbwachs Charles Blondel ve Pranidesin d?ncelerinden faydaland?. Edebiyat Fakltesinden ayr?l?p ayn? niversitenin ?ktisat Fakltesine geen F?nd?ko?lu 1942 senesinde Sosyoloji Profesr, 1948de Ordinarys profesr oldu. Kendisi bu nvana ise pek ?s?namam??t?. 1947-1949 y?llar? aras?nda ?ktisat Fakltesi Dekanl??? yapt?; ayr?ca ?ktisat ve ?timaiyat Enstits ile Gazetecilik Enstits Mdrlklerinde bulundu. 1972 Y?l?nda emekli olana kadar ?stanbul niversitesi ?ktisat Fakltesinde krs ba?kanl??? grevini srdrd. 16 Kas?m 1974 senesinde ?stanbulda vefat etti.
F?nd?ko?lu, Hilmi Ziya lken ile birlikte, Trk Sosyolojisinde Ziya Gkalp ve Prens Sabahattin ile ba?lat?labilecek bir zincirin, hocas? Mehmet ?zzetten sonra gelen halkas?n? olu?turur. ?.. ?ktisat Fakltesinde Rahmetli F?nd?ko?luna s?ras?yla Prof.Dr. Cavit Orhan Ttengil, Prof.Dr. Amiran Kurtkan Bilgiseven, Prof.Dr. Mehmet Erz, Prof.Dr.Mustafa E.Erkal ve Prof.Dr. Enis ksz asistanl?k yapm??lard?r. Asl?nda bu isimlerin d???nda yer alan birok nl sosyolog, MAYIS 2023 3 hocan?n yak?n?nda yer alm??lard?. De?erli ilim adam? ve hayat? ara?t?rmayla geen Prof. Dr.Orhan Trkdo?an ve vefal? dost Prof.Dr. Nevin Gngr bu isimlerden ikisidir
Prof.Dr. Z.F. F?nd?ko?lu tevazu sahibi, di?ergam, halka tepeden bakmayan, babacan, te?kilat?, sosyal yn a??r basan, o?u kere ordinarys s?fat?n? bile kullanmayan, Trk Milletinin milli ve manevi de?erlerinden kopmam?? bir Trk Ayd?n? ve Halk Adam?yd?. evresindekilerin mesleki alanda geli?imlerine katk? sa?lamaktan byk bir zevk alan, evresine yaz? yazma al??kanl??? kazand?ran byk bir zirveydi. niversite hocalar?n?n niversite duvarlar?n? a?arak ara?t?rma yoluyla sosyal gere?i yakalamalar? gerekti?ine inan?rd?. Asistanlar?na verdi?i tezlerle de bu izgi dikkat ekmektedir. Nitekim, benim doktora tezimde bu izginin rndr. Blgeleraras? Dengesizlik Bana o?lum sosyal realite incelenmeden, ara?t?r?lmadan, masa ba??nda tez yaz?lamaz. niversite duvarlar?n? a? derdi.
Dnya mal?na, paraya pula de?er vermeyen ve ara?t?rma yapmaya a??k olan Rahmetli Hocam?z, ilim adam?n?n milli endi?eye sahip olmas?n? isterdi. ?lmini lke ?karlar? do?rultusunda, milleti iin kullanamayan ilim adamlar?na olumlu bakmazd?. Kendisi idarecili?i pek sevmezdi. Mmkn oldu?u lde idareci olmaktan ka?n?rd?.
Ara?t?rmaya ok nem veren bir zellik kendisinde vard?. De?i?ik ara?t?rma merkezleri kurmu?, Meslek isimli Gazeteyi, ?? ve D?nce isimli Dergiyi ?karm??t?. Mesuliyet (A?r?), Hakimiyet (Kayseri), Varl?k ( Sar?kam??), Hrsz ( Erzurum) isimli bir ok mahalli bas?nda yaz?lar? ?km??t?r. Kendisi Ahmet Halil ve Kad?o?lu Ahmet Mstear isimlerini ok kullanm??t?r. Asistanl???m?n ilk y?llar?nda yazd???m ve Muallimler Birli?i Dergisi olan Bilgide ?kan bir yaz?ma verdi?i Mstear ismini hibir zaman unutamam: Mustafa Palandkenli ( ?smin alt?nda Emekli Muallim yaz?s? vard?r. Hocam?z elbet bir gn emekli olacaks?n derdi.) Bu mstear isimle bir ok makale yazm??t?m.
?? ve D?nce Dergisi
Hocam?z acaba ?kard??? dergiye neden ?? ve D?nce Dergisi ismini vermi?tir? Asistanl???m?n ilk y?llar?nda hep bunu zmeye al??m??t?m. Asl?nda bu do?ru bir hayat anlay??? idi. D?nce olmadan, zihinde baz? ?eyler ?ekillenmeden, tasarlanmadan uygulama ve ??e s?ra gelmezdi. Hocam?z ?? e dn?meyen, fayda sa?lamayan d?nceyi eksik grrd. Meyvesiz bir a?a gibi Di?er taraftan, fikre ve d?nceye dayanmayan ?? de tamamlanmam?? bir resim gibi idi. Bundan dolay? konulara soyut (mcerret), somut ( m?ahhas) a?lardan yakla??lmas?ndan yana idi.
Rahmetli Hocam?z?n bibliyografyas?n? ?karabilmek de kolay olmam??t?r. 1958 Y?l?na kadar Hocam?z Prof.Dr.Amiran Kurtkan Bilgiseven kendisiyle ilgili bir bibliyografya haz?rlam??t?r. 1958 den sonraki blm ise; ben haz?rlamaya al??t?m. Ancak, 3000 den fazla imzas? olan byle dev bir bilim adam?n?n kaynakas?n? ortaya koyabilmek de olduka zordur. Bu bak?mdan eksikliklerimin olmad???n? syleyemem.
Prof. Dr. F?nd?ko?lu, siyaseti ok ciddi bir meslek olarak kabul etmesine ra?men, siyasete girmemi?tir. Kendisine bu yolda teklif getiren Ord.Prof. Dr. Sadri Maksudi Arsala verdi?i cevap ise dikkat ekicidir: Azizim ok fazla i?im var. Hocam?z bizlere de siyaseti pek tavsiye etmemi?tir.
Hocam?z messese fikri zerinde durur, messesele?menin gereklili?ini savunurdu. Ona gre, ilmi bir gelene?in te?ekkl edebilmesi iin messesele?mek esast?. Toplumun ve messeselerin organik, kendili?inden de?i?mesine taraftard?. Tepeden de?i?tirmeci e?ilimleri sosyolojik olarak do?ru bulmazd?.
Trkenin tabii seyri iinde geli?mesinden yana olan F?nd?ko?lu, Trk Dilini bozucu zorlamalara ?srarla kar?? ?km??t?r. Yerle?mi?, sosyal kabul grm? kelimeler Ona gre canl? tutulmal? idi. Selve Sal eklerine olumlu bakmazd?.
?slam Ansiklopedisinde Krt maddesinin bir yabanc? bilim adam?na yazd?r?lmas?n? ise bir trl anlayabilmi? de?ildi. Bunu daima hayret ve zntyle kar??lam??t?.
Kendisi bir Trk Milliyetisi idi. Trk Dnyas? ile ilgilenir, odas? e?itli Trk ?llerinden gelen misafirleriyle dolar ta?ard?. Mtevazili?i ve evresine hep katk? sunmak istemesi i nedeniyle ?rencileri ve gen 4 GEL???M ERZURUM meslekda?lar? taraf?ndan devaml? ziyaret edilirdi. yle mtevazi idi ki, bir ok yerde bize bu amca ne i? yap?yor? diye sorulurdu. Aristokrat bir bilim adam? de?ildi. Ona gre, halktan kaarak ve halka tepeden bakarak sosyolog ve bilim adam? olunamazd?. Kendisi ziyaretilerine Trkiye Harsi Ara?t?rmalar Derne?inin, 1968 y?l?nda bizzat kurdu?u Sakarya Sosyal Ara?t?rma Merkezinin yay?nlar?n?, bro?rlerini hediye olarak verirdi. Kendisindeki bu al??kanl??? ?rencileri olarak bizlerde srdrmeye al??t?k. ?renciyi te?vik ve kurum bilincinin ve mensubiyet ?uurunun geli?mesinde ve ba?ar? elde edilmesinde bu hediyeler nemli rol oynam??t?
Cemiyet, Fert ve Tarihi Metod
F?nd?ko?lu, cemiyet ve ferdi bir btnn ayr?lmaz paralar? olarak grm?, cemiyetin ferde veya ferdin cemiyete tercih edilmemesi gerekti?ine inanm??t?r. Bundan dolay? tek tek ya?ayan fertlerin anla?arak bir cemiyet te?kil ettiklerini ileri sren Rousseauya ait mukavele teorisini kabul etmez. nk fert kendi tabiriyle itimai (sosyal) bir varl?kt?r ve itimai hayat?n gere?ini yerine getirir. Gnmzde ferdi toplumdan soyutlayan, onu kutsalla?t?ran, toplumla mutlaka at??mas? gereken bir unsur olarak ele alan liberal ak?mlara kar?? F?nd?ko?lu hala yol gstericidir.
F?nd?ko?lu, tarihi metottan hareket ederdi. Nitekim, bugn bu boyutu ihmal ederek mesela Trkiye-AB ili?kilerini de?erlendiremeyiz. 1940 Y?l?nda ?ktisat Fakltesi taraf?ndan yay?nlanan Tanzimat 1 isimli kitap bugne ???k tutmaktad?r ve o dnemin zirve isimlerinin makalelerini ihtiva etmektedir. Rahmetli Hocam?z?n bugn bir ihtiya olarak ortaya ?kan ok disiplinli yakla??mlar? ok nceden benimsedi?i ve evresini uyard???, meslek asabiyetinden uzak oldu?u bilinmektedir. Herkesin herkese verecekleri vard?r. Tabii alacaklar? da
Gnmzde kreselle?me hareketiyle estirilmeye al???lan milletlerin kalabal?kla?t?r?lmas?, co?rafyalar?n vatans?zla?t?r?lmas?, milli devletlere kar?? sava? a?lmas?, kltrel o?ulculuk ad? alt?nda toplumlar?n yatay farkl?la?t?r?lmas?, etnik ve kimlik tart??ma ve at??malar?n?n s?n?f at??malar?n?n yerini ald???, lkemizin adeta a?k art?rmaya ?kar?lmak istendi?i, ?kinci Tanzimat dneminde ortaya ?kan i ve d?? dayatma ve telkinlere, ynlendirilmelere kar?? F?nd?ko?lundan al?nacak nemli dersler vard?r.
Ziya Gkalp gibi F?nd?ko?lu da milliyetilik ve milli ?uurun uyanmas?n?, milletleraras? bar?? ve adaletin en nemli ?art? olarak grm?, kltr milliyetili?inin nemi zerinde durmu?tur. Milliyetilik ve beynelmilelcilik aras?ndaki ili?ki ele al?n?rken Ziya Gkalp gibi F?nd?ko?luda milli ?uurdan mahrum milletler aras?nda gerek anlamda bir dayan??ma kurulamayaca??n? ifade etmektedir. Ona gre, milli kltr farkl?l?klar? ile birlikte bir beynelmilellik terbiyesine de ihtiya vard?r. Prof.Dr. F?nd?ko?lu eserlerinde aile sosyolojisi ve ahlak konular? zerinde de durmu?tur. Ayr?ca folklor konusuna ayr? bir nem vermi? ve yay?nlar yapm??t?r.
?ktisat ve Sosyoloji
?ktisat Sosyolojisine a??rl?k verdi?i yay?nlar?nda F?nd?ko?lu, Bat?daki sosyal tabakala?ma ve s?n?f gere?inin Do?uda ve Trkiyede farkl? bir itimai vetireye ( sosyal srece) sahip oldu?una i?aret eder. Sosyalizm tarihine a?kl? getirdi?i makale kitaplar?nda Marx ncesi Marx?n topik dedi?i sosyalistleri ve Marx?n felsefi, sosyolojik ve iktisadi gr?lerini ele al?r. Marx?n Bat?ya has tarihi yry? olan diyalekti?ini komnist toplumla sona erdirmesini hakl? olarak tenkit eder ve bunu sosyal gere?i sona erdirme gayreti olarak grr. Oysa tarih devam eder. Sosyalist iddia ve teorinin ne lde prati?e uymad???n? ortaya koyar. S?n?f mcadelesi tezini ve Marksist metodolojinin de?i?tirmeyi tek faktre (maddi- iktisadi) dayand?ran gr?n ele?tirir. Sosyal ve ekonomik meseleye iyile?tirici bir zm getirmemeyi prensip olarak kabul eden, determine sebep-sonu ili?kilerinin i?leyece?ini varsayan ve de?i?meyi mutlak bir ihtilal teorisi ile sonuland?ran, istismar? yok edici ve iyile?tirici mdahaleyi kabul etmeyen anlay??a kar?? sosyal siyaseti, reformcu ve kooperatifi bir tav?r koyar. Marx?n btn zaman ve mekanlara dnk genellemelerini bir e?it historizm veya previzyon olarak de?erlendirir. Marx?n alt yap?-st yap? ve alt yap?n?n mutlaka st yap?y? ?ekillendirece?i ?eklindeki topyas?n? bilimsel olarak tenkit eder. Ancak Marx?n Bat? Avrupa tarihini belirli bir noktaya kadar do?ru yorumlad???n? ve sosyal realiteyi de ortaya koydu?una da i?aret eder. F?nd?ko?lunun Marx ve Marxdan MAYIS 2023 5 ilham alan evre ve d?nrlerin ne lde yan?ld?klar?na dair yneltti?i tenkitler, 1980li y?llar?n sonunda Sovyetler Birli?inin da??lmas? , st yap? olarak benimsenen milli, manevi ve ahlaki de?erlerin Do?u Blokunda ve bizzat Rusyada n plana ?kmas?yla daha da hakl?l?k kazanmaktad?r.
Dnem dnem Trk Yurdu Dergisinin yazarlar? aras?nda yer alan, 36 y?l ?kard??? bilhassa yak?n tarihe ???k tutan ?? ve D?nce isimli dergiyi adeta tek ba??na yaz?lar? ile dolduran, ok ynl olan, asistan? olmakla gurur duydu?um, Erzurumun Tortum Kazas?n?n aml?yama Kynden ?kan, eserleriyle, ?ahsiyetiyle Trk Dnyas?na ve Trkl?e mal olan bu byk insan? sayg? ve rahmetle an?yorum. Allah rahmet eylesin.
F?nd?ko?lu Hocam?z, 10.000 civar?ndaki kitab?n? Erzurum Atatrk niversitesine ba???lam??t?. Ad?n?n verildi?i ktphane ile de ismi ya?at?lmaktad?r. 12 ?ubat 2000 tarihinde Erzurumda Z.F.F?nd?ko?lu anma toplant?s?na kat?ld???mda giri?te resminin de yer ald??? ktphaneyi bir kere daha ziyaret etmi?tim. Benim ba?kanl???mdaki toplant?n?n a?l?? konu?mas?n? yapm??t?m. Toplant?ya hocam?z Prof. Dr.Orhan Trkdo?an, Hacettepe niversitesi Sosyoloji Blmnden Prof. Dr. Nevin Gngr Ergan, Atatrk niversitesi fen-Edebiyat Fakltesinden Yrd.Do.Dr. Dilaver Dzgn kat?lm??lard?. Yap?lan bu toplant?da Z.F.F?nd?ko?lu bir ok ynyle ele al?nm??t?.
Geen 43 y?ll?k mesleki hayat?m?zda birok d?ndrc ve zc rneklerle de kar??la?t?k. zntmz daha ok lkemiz iindi. yle durumlarla kar??la?t?k ki bu hocalar bu ?renciler de mi ?stanbul niversiteli ? demek zorunda kald???m?z? hat?rlar?m. lke sorunlar? kar??s?nda duyars?z ve tarafs?z birer yabanc? gibi Trkiyeye bakan, hep lkelerini sulayan baz? rnekler insan? zaman zaman mitsizli?e srklemi?tir. En ok zld?m nokta; mesle?inin gereklerini yerine getirmeyi ve hakk?n? vermeyi unvan ald?ktan sonra unutan, unvan?n? d??arda pazarlayan, e?itim ve ?retimden kendini soyutlayan, her kal?ba girebilecek kadar esnek, farkl? yerlerde farkl? konu?abilen baz? unvanl? meslekta?lar?m?za ?ahit olmakt?. Byk mitlerle, bir dnem 1960l? y?llarda modaya uygun olarak asistan giren, ancak daha sonra fikir ve ideallerinde e?itli sebeplerle tan?nmaz hale gelen, varl?klar? ve yokluklar? fark edilmeyen insanlar gerekten lkemiz iin byk bir kay?pt?r. Daha da nemlisi bunlar?n yerine ba?kalar? bu mesle?e girmi? olsa idi; belki de daha ba?ar?l? olabilir ve grevlerini hakk?yla yerine getirebilirlerdi. Mesle?i atlama ta?? yapanlar, baz?lar? iinde engel te?kil etmi?lerdir.
Rahmetli bayrak ?airimiz Arif Nihat Asyan?n Adamlar isimli ?iirinden a?a??daki iki k?ta bugn iin ok anlam ifade ediyor.
Adamlar bilirim: snk
Adamlar bilirim: rk
Adamlar bilirim: rozetleri,
Yreklerinden byk.
***
Adamlar bilirim: anlamam??
Anlamayacak ne oldu?unu
Adamlar bilirim: dolduramam??
Dolduramayacak koltu?unu.
E?er bu sat?rlar? yaz?p sizlerle bulu?abiliyorsam bunun en nemli sebebi, bizlere yazma al??kanl??? kazand?ran ve lke sorunlar?yla ilgi kurduran, Trkn de?erlerine ba?l? Ord.Prof.Dr.Z.F.F?nd?ko?lunun asistan? olabilmek ?erefine erebilmemdir. Hocalar?n hocas? bu mtevazi, hatta unvanlar?n? bile kullanmaktan ka?nan, babacan, halk adam?, sahas?na yak?n, uzak bir ok konuda att??? imza say?s? 3000i geen dev ilim adam?ndan kabiliyetimiz lsnde kapabildi?imiz kadar bir ?eyler ?renmeye al??t?k. Benli?imizde var olan vatan sevgisini, milli olabilmeyi, konulara milli bakabilmeyi ve bunu sistemle?tirmeyi, pe?in hkmlerden uzakla?may? ve ara?t?rma zevkini kendisinden ?rendik. Ona gre ilim adam?, ilim ahlak?na ve milli endi?eye sahip olmal?yd?. Sadece bilgi depolaman?n bir yk olaca??na inan?rd?. niversite duvarlar?n?n a??lmas? gerekti?inden bahsederdi. Herkesi ara?t?rmaya sevk ederdi. Ara?t?rma merkezleri kurar, halka ve sosyal gere?e kendi ifadesiyle sosyal realiteye e?ilmeyi gerekli grrd.
Kurulmu? olan ara?t?rma merkezlerinden Sakarya Sosyal Ara?t?rma Merkezi benim asistanl?k dnemimin ilk y?llar?na rastlayanlardand?. Bu merkez 21 saha al??mas? sreli yay?n yapm?? ve bunlar ayr?ca ?..?ktisat Fakltesinin yay?nlad??? Sosyoloji Konferanslar? kitaplar?nda yay?nlanm??t?r. Baz?lar? e?itli kurulu?lardan dl de kazanm??lard?r. Bunlardan birisi de Prof.Dr.Amiran Kurtkan?n Adapazar?n?n Sanayile?mesi kitab?d?r.
D?nceden ??e
?? ve D?nce Dergisi yak?n tarihin resmigeididir. Asl?nda rahmetli F?nd?ko?lu Hocada hocas? Ziya Gkalpten ?rendikleri aras?nda; halktaki cevherin, kayna??n, ayd?nlar taraf?ndan i?lenerek zenginle?tirilmesi gerekti?i d?ncesi vard?. F?nd?ko?luna kadar gelen gelenekte ?? ve D?nce birbirlerini tamamlamaktad?r. ??e yani tatbikata, eyleme dn?meyen d?nce eksiktir. Onun iin daha nce dedi?im gibi devaml? konular? soyut ve somut ili?kisini kurarak ele almam?z gerekti?ini ?tlerdi. Bilim hayat?ndaki al??malar?n bir amac?, pratik bir de?eri olmal?yd?. Bunlar sadece akademik bir tatmin arac? olamazlard?. Etraf?na ???k samayan, sosyal ili?kileri zay?f, halka ve topluma kapal? olarak ya?ayan, tepeden bakan benlik duygusunu a?arak di?ergam olmayan bir ayd?n veya ilim adam? gerek bir ayd?n ve ilim adam? say?lamazd?. Hele sosyolog halk adam? olmal?yd?. niversiteler projeler geli?tirebilmeli ve sorunlar? tespit ederek zmler getirebilmeli idiler.
Btn bunlar? kendisinden ?renme ve mmkn oldu?u kadar uygulamaya al??mak gayreti ierisinde olduk. Yazma al??kanl???n? gerek bana, gerek Prof.Dr. Amiran Kurtkan Bilgisevene , gerek Prof. Dr.Mehmet Erze kazand?ran kendisidir. Onun asistan? olmasayd?m b?rak?n kitab?; makalesi bile yeterli olmayan nvanl?lardan biriside ben olurdum. ?lim adam?n?n siyasette ve idari grevlerde y?pranabilece?ini hatta harcanabilece?ini bize ?reten de kendisidir. Rahmetli Ord. Prof.Dr. Z.F.F?nd?ko?lunu ve Allah?n rahmetine kavu?mu? di?er hocalar?m?z?, meslekta?lar?m?z? bu vesileyle rahmet ve sayg?yla an?yorum. Ne iyi ki varm??lar
Ord.Prof.Dr. Ziyaeddin Fahri F?nd?ko?lu ?stanbul niversitesinde di?er rahmetli sosyologlar?m?zla birlikte 3 Kas?m 2022 tarihinde sekin ve kalabal?k bir dinleyici nnde rahmet ve sayg? ile an?lm??t?r. F?nd?ko?lu Hocam?z?, kendisiyle ilgili gzel ve anlaml? bir eser veren Hacettepe niversitesi Sosyoloji Blm emekli ?retim yelerinden Prof.Dr. Nevin Gngr ele ald?lar. Biz de ufak katk?larda bulunmaya al??t?k. Bu vesileyle anma toplant?lar?n? dzenleyen Rektrmz Say?n Prof.Dr. Mahmut Aka, ?ktisat Fakltesi Dekan? Say?n Prof.Dr. Say?m Yorguna ve Anabilim Dal? Ba?kan? Prof. Dr. Veysel Bozkurta sonsuz te?ekkrlerimizi sunar?z. Erzurum bu byk de?er ve rnek ilim adam? ile daima iftihar etmi?tir. Gen nesillere bu zirve ismin tan?t?lmas? ok isabetli olabilir.
Not: Bu yaz? Prof.Dr. Mustafa E. Erkal?n An?lar ve De?erlendirmeler, Fakltede 45 Y?l isimli kitab?ndan al?nm??t?r (Derin Yay?nlar?, ?stanbul 2014).