Enver Pa?a, 1914 y?l? Eyll ay?nda Avusturya Macaristan ?mparatorlu?u Sava? Bakanl???ndan ?stanbulda bulunan askeri temsilci Joseph Pomiankowksi vas?tas?yla belirli say?da Trk subay ve askerlerinin kayak konusunda e?itilmesi iin askeri bir uzman heyetin gnderilmesini talep eder. Ba?lang?ta spora ynelik bir d?nce olarak gerekle?en bu e?itim plan? Sar?kam?? Harekt?n?n ac? ve olumsuz tecrbeleri sonras?nda asker bir nitelik kazan?r. Dr. Viktor Pietschmann ba?kanl???nda, Albert Bildstein, Paul Ippen, Dr. Otto Hbner ve Dr. Alexander Maxymowicsden olu?an Avusturyal? kayak heyeti 1915 y?l?n?n Ocak ay?nda Erzuruma gitmek zere ?stanbula gelir. 43 gn sren zorlu bir yolculuk sonras?nda heyet 18 Mart 1915 Per?embe gn Erzuruma ula??r.
Yeni kurulan kayak te?kilat?nda grevlendirilen subaylardan birisi de Etno?rafya Mzesi ve Trk Oca?? Binalar? (Ankara Resim ve Heykel Mzesi) ile Trk Mimarl?k Tarihine ad?n? yazd?ran Mimar Arif Hikmet Koyuno?ludur.
1.Mill Mimar Ak?m?n?n ikinci ku?ak temsilcilerinin en renkli simalar?ndan birisi olan ve farkl? konulardaki s?ra d??? yetenekleriyle tam anlam?yla nev-i ?ahs?na mnhas?r bir karakter sahibi olan Arif Hikmet Koyuno?lu, 1. Dnya Sava?? y?llar?nda yedek subay olarak Erzurumda bulunmu?tur.1 ?stanbuldan Ordu Kumandanl???na gelen bir telgrafla Arif Hikmet Beyin burada kurulacak kayak te?kilat?nda grevlendirildi?i tebli? edilir. Arif Hikmet Beyin talebiyle spora merakl? oldu?u ve Almanca bildi?i belirtilerek Cevat Dursuno?luda bu grevlendirmeye dahil edilir. Kurulacak kayak te?kilat?nda grevlendirilen di?er subaylar Trabzonlu Kemal Bey, Te?men Arif Sofya, Ahmet Bey ve Hasip Beydir.
Askeri talimghlardan sa?lam, evik ve kuvvetli seksen er seilerek 5 Nisan 1915de kayak e?itimine ba?lan?r. Kiremitlik Tabyas?nda bir ko?u? erlere k??la yap?lmak zere dzenlenir. Kavak Kap?s?nda bir ev de misafirhane olarak Avusturyal? subaylara tahsis edilir. Palandken Da?lar?n?n 2510 rak?ml? bir tepesinde ba?layan kayak e?itimleri ilk mezunlar?n? Nisan ay? sonunda verir. E?itimlerini ba?ar?yla tamamlayan iki kayak ke?if kolu cepheye gnderilir. ?lk e?itimlerin en iyi ilk on kayak?s? ise bir sonraki e?itimlerde ?retici olarak grevlendirilir. Havalar?n ?s?nmas?yla e?itim kamp? daha sonra 2650 rak?ma ?kar?l?r. 6 subay, 10 astsubay ve 80 erden olu?an Trk Kayak Birli?inin te?kilinden sonra Avusturyal? subaylar?n e?itimleri 16 Haziran 1915de tamamlan?r.
Die Blumen Von Palandken Palandken iekleri
Trk ordusuna kayak e?itimi vermek iin Erzuruma gelen Avusturyal? subay heyetinin ba?kan? olan Dr. Viktor Pietchmann Erzurumda bulundu?u sre ierisinde kayak?l?k faaliyetlerinin yan? s?ra Palandken da?lar?n?n bitki rts ile de yak?ndan ilgilenmi?tir. Koyuno?lu taraf?ndan botaniki, Lucias taraf?ndan ise ihtyolog (bal?k bilimcisi) oldu?u belirtilen Pietschmann, Erzurumda bulundu?u dnemde kayak e?itimi yap?lan Palandken da?lar?ndaki bitki rtsn yak?ndan incelemi?tir. Palandken da?lar?ndan toplad??? dnyan?n hibir yerinde bulunmayan envai e?itteki ieklerin sulu boya resimlerini ve kesitlerini Arif Hikmet Beye yapt?rarak bunlar? ar?ivlemi?tir.
Dr. Viktor Pietchmann daha sonra memleketine dnd?nde Arif Hikmet Beyin izimleriyle bezeli olarak Die Blumen Von Palandken (Palandken iekleri) isimli bin sayfal?k bir kitap kaleme al?r. Koyuno?lunun k?z? zcan Gndz Han?mefendi, Avusturya Kltr Ata?eli?ine yazd??? 5 Nisan 1983 tarihli mektubunda Pietschmann taraf?ndan babas?na gnderilen bu kitab?n ak?betini ?yle anlatmaktad?r: Beraber al??t??? bir Avusturyal? subay (san?yorum Victor Piman) bir botaniki imi?, babam sava??n durgun anlar?nda onun Palandken da?lar?nda buldu?u de?i?ik ieklerin resim ve kesitlerini izermi?. Sava?tan sonra bu zat Die Blumen Von Palandken isimli babam?n izdi?i resimlerle bezeli bir kitap yazm??, babama yollad??? nsha ne yaz?k ki kay?p, fakat herhalde mevcutlar? vard?r. Trkiyeyi ok ilgilendiren bu kitab? size bildirmeyi faydal? buldum.
zcan Gndz Han?mefendinin Avusturya Kltr Ata?eli?ine bildirdi?i bu kitab? daha nce Beyaz?ehir Dergisinde kaleme ald???m?z Mimar Arif Hikmet Koyuno?lunun Erzurum Gnleri ba?l?kl? makalemizde Erzurum kamuoyu ile payla?m??t?k. Kitapla ilgili bu nemli ip ucunu Geli?im Erzurum Dergisinin Palandken temal? bu zel say?s?nda bir kez daha Erzurum kamuoyuna bildirmeyi uygun gryoruz.
Die Blumen Von Palandken (Palandken iekleri) isimli bin sayfal?k bu eser Atatrk niversitesi ve Erzurum Teknik niversitesi rektrlkleri taraf?ndan yap?labilecek zel grevlendirmeler ile niversitelerimizin de?erli akademisyenleri taraf?ndan bulunarak ilim alemine ve Erzuruma kazand?r?labilir.