Y?l 1957, kay?tl? do?um tarihine gre 34 ya??nda gen bir ?retmen olan ?rfan Fethi Gemuhluo?lu, Malatyan?n Arapgir ?lesinde yay?nlanan Arapgir Postas? adl? gazetede Afrikay? konu edinen yaz?lar yazmaya ba?lar. Devrin alg?s?na gre epeyce uzak ve bir o kadar da ilgisiz bir yer olarak grlen Afrika hakk?ndaki bu yaz?lar ki, ta??d?klar? cihan?umul birikimle ?ekillenmi? temennilerle dolu olmalar? bir yana, daha dnemin sol entelijansiyas?nda bile henz yeni konu?ulmaya ba?lanan hrriyet, ba??ms?zl?k, emperyalizm ve zgrlk kavramlar?n? seslendiren ierikleri dolay?s?yla da onun uzak gr?ll?n ve merkezini gnlnde olu?turdu?u ufkunu ortaya koymaya yetecek en byk rneklerdir...
Bundan te sylenecek her bir sz, bu yaz?da dahil olmak zere bu byk ufkun banisi Fethi Gemuhluo?lunu anlatmaya abalayan beyhude biyografik giri?imler olmaktan teye geemeyecektir.
Demek; bu kadar engin ve bu kadar kibirden uzak byklkte bir tefekkrle sslenmi? bir yrek olmadan Fethi Gemuhluo?lunu anlamakta kolay de?ildir, nk onun Anadolusu, kkleri Afrikaya kadar uzanan kendi yre?i ve o yre?i dayad??? ufku kadard?r.
Bu byledir; zira olur olmaz her vesile anmaktan usanmad???m?z Anadolu, bizim k?s?r alg?m?z?n tesinde Fethi Gemuhluo?lunun gnl enginli?ine denk biimde Afrikada dahil, Afrikaya kadar uzanan bir co?rafyad?r ve bu, evet en ba?ta da son tahlilde de byledir ve dahas? Mslman Trkn kadim yurt bilgisi de zaten bundan ibarettir...
Her ?eyden nce bir insand?r Fethi Gemuhluo?lu, nce insand?r evet, lakin bir epeyce de Do?uludur, Trk ve Mslmand?r. Bir iman adam?d?r, bir hznn sahibidir, her i?i a?k ile ve yekinilmeyen bir emek iledir ki, onun aksiyonunun ay?r?c? vasf? da buradad?r. ?stedi?i yegane ?ey, hak ve hrriyettir, Fethi Gemuhluo?lunun, elbet kendi hakk?na ve hrriyetine de t?pk? irfan?na d?kn oldu?u gibi d?kndr lakin onda esas olan kendi hak ve hrriyetinden nce cihan?uml insan?n hakk? ve hrriyetidir ki, bu hak ve hrriyet bilinci onun bak?? a?s?n? Fasa, Tunusa, Sudana, Ganaya ve Cezayire kadar al?p gtrm?tr.
Gzel bir adamd?r Fethi Gemuhluo?lu, gzel bir ahlk?n, ille de durup dinlemek bilmeyen bir al??kanl???n, ibadeti kulun cmle ibad?nda gren bir cehdin aray?c?s?d?r. Dahas?, en nden kendi muhtemel kusurlar?n? grmeye ayarl? derin bak??? dolay?s?yla da kulda kusur bulamayacak, hasbelkader bir kusur bask?n?na u?rad???nda da derecesine bakamayacak, o kusuru grmeyecek kadar engin bir gnln sahibidir.
De?ip dokundu?u her ?ey ve ki?ide bir meltem hissi uyand?ran, t?pk? onu tek ba??na bir okul olarak gren Cahit AFR?KA DAH?L DEVASA B?R ANADOLU ADAMI: FETH? GEMUHLUO?LU ?ahin TORUN TEMMUZ 2021 13 Zarifo?lu gibi zarif, glmeyi de, a?lamay? da bilen bir grgnn, terbiyenin hem okuyucusu hem de okutucu ve aktar?c?s?d?r Fethi Gemuhluo?lu.
Bir uykusuzdur Fethi Gemuhluo?lu, hep az uyumu? ve oka d?nm?tr. Mert bir adamd?r ki; Hz. Aliden ibdin eyledi?i zere, metan?n, mal ve mlkn, n, ?an ve ?hretin yal?n k?l? kar??s?nda durmu?tur hayat? boyunca. Bir Bat? adam? bilmi?tir, bir de Do?u adam? ki, berdevam k?yas etti?i zere, dnyay? boyunduruk alt?na alman?n felsefesi ile kirlenen bu Bat? adam? kar??s?nda, Do?u adam?n?n konumunu ortaya koyarken byk bir bilgelikle bir ayd?n ahlak?ndan sz etmi?, bunun ?iirinin, hikyesinin, roman?n?n ve felsefesinin yap?lmas? gerekti?ini ?tlemi?tir hep. Yanl?? biimde prati?e dklen Bat?l?la?man?n yede?inde getirdi?i hastal?klardan sz etti?i gibi, bu hastal???n ilac?ndan da haber vermi?tir.
Dost aramaktan ok, aranan bir dost olmu?, selam?n ve kelam?n soylu damar?ndan beslenmi?, ya?ad??? zaman?n fark?nda bir ibnl vakt olarak btn dnyaya verdi?i bir selamla birlikte zaman? a?an bir dostlu?un iek am?? demetlerini uzatm??t?r.
Cemil Meri vari bir ng - ryle paketlenmi? bir endst - riyel kavram olarak dillere d? - m? haldeki Kltrden ok as?rlarla beslenen ve as?rlar? besleyen bir Anadolu irfan?n - dan sz etmi?, bu irfan?n ma - yaland??? ruhun doruklar?ndan seslenmi?, dinamizmini kavra - y???ndan alan bir temel zerin - de durmu? ve bu temeli adeta bir kaide olarak dile getirmi?tir.
O kadar ki, Fethi Gemuhluo?lu ncelikle kendine, sonra salt birey olarak umudunu ba?lad??? Do?u adam?na ve dolays?z biimde insan olana ynlendirdi?i bu temel zerinde dolgunla?an bir dil ile bir temkin makam?ndan, bir telvin makam?ndan ve giderek Ahmediyyet ve Ahadiyyetten haber getiren bir felah? mu?tulam??t?r. ??te Fethi Gemuhluo?lunun mrn adad??? hakikat budur ve bu hakikat?n ?????nda ? lve l e n e n varl?k ve a?k bilgisinin kayna?? ise onun o gzelim deyimiyle; Peygamber-i Ekber olan Son Nebinin hakikatinden ba?kas? de?ildir. yleki, kavram, da, oldu da, kod da, ?ifrede bu hakikat iredir...
Ezcmle; Fethi Gemuhluo?lu, Nam? - di?er Fethi A?abey; ?smet zelin deyimiyle; kendi ku?a?? iinde devrinin genli?ine en sa?lam izgiyi aktarabilecek kadar dolgun ve anlaml? bir yol bilgisinin, Cahit Tanyolun deyimiyle; btn kutupla?malar? a?acak kadar engin bir alg? ve anlay?? birikiminin, bundan da te zdemir Asafa syleyecek olursak; onun a?r?s?n?n ala - im- i sema gibi gerilmi? geni?li?inde kendi a?r?s?n? bulan nice insan?n yre?iyle tan???k bir ses, sz ve dil bilgisinin a?inas? olarak ya?am??t?r.
'...yle bir ?eydir ki erdem; kendine benzer, ba?ka hi bir ?eye benzemez, benzeyemez...'