?yi e?itilmi? nfus kalk?nmay? h?zland?r?c? ve retici bir lokomotif vazifesini grmektedir. Nitelikli ve kaliteli nfus yeti?tirmenin de en nemli yolu ?phesiz ki iyi bir e?itim sistemine sahip olmakt?r. Bu nedenle niversiteler lke ve blge kalk?nmas?nda sz sahibi olan st dzey e?itim veren kurumlard?r. niversite, toplum ierisinde insanlar?n bilgilerini art?ran ve bu insanlar? daha nitelikli hale getiren vazgeilmez bir unsur oldu?u kadar, iktisadi kalk?nman?n bir sonucu olarak da artan mal ve hizmet retimine olan talebi artt?rarak bireylerin ya?am dzeyini ykselten bir kurumdur. Dnyan?n en ba?ar?l? tar?m niversitesi olan Wageningen Hollanda toplumuna sundu?u katk? itibariyle niversite olman?n gereklerini en st dzeyde yerine getiren bir e?itim kurumudur. Wageningen tabiri caizse niversite gibi bir niversite. K?saca retiyor. Bu niversiteden mezun olman?n en byk ?art? yeni bir ?ey bulmak, yeni bir ?ey retmek. Bu niversite her 2-3 y?lda bir yeniden yap?lanmaya gidiyor. Tabi bu bizdeki gibi politikac?lar?n keyif ve arzular? ya da partililere kadro imkn? yaratmak iin yap?lan dzenlemeler de?il. Bu yap?land?rma dnyada meydana gelen de?i?meler, retici ve tketicilerden gelen talepler ve teknolojik geli?meler do?rultusunda oluyor. yle bizimkiler gibi devasa ve ssl bir yap?s? da yok bu niversitenin. Binas? bizim ilelerimizdeki liseler kadar bile de?il!
Trkiyede ok say?da ziraat fakltesi var ama e?itim kalitesi olduka d?k. Bizde kaliteden ziyade say?lar nde tutuldu?undan ziraat fakltelerimiz her y?l yzlerce mezun veriyor. Ancak, bu faklteler ne yaz?k ki ?rencilerin hak ettikleri e?itimi veremedikleri gibi de?i?en dnya ko?ullar?nda lke ihtiyalar?na yan?t verecek nitelikte mezunlar da veremiyorlar. Bir zamanlar moda olan biyoteknoloji, sonra molekler biyoloji ve genetik, ?imdilerde ise nanoteknoloji, devletin ay?rd??? Ar-Ge kaynaklar?n? payla?man?n bir arac? durumunda.
Hollandan?n tar?mdaki ba?ar?s?nda Wageningen lokomotif durumda. Devlet de gerekli deste?i verince ortaya bir ?aheser ?k?yor. lkemizde ise 100n zerinde Devlet niversitesi, 40? a?an say?da da ziraat fakltesi bulunmakta. Ne ac?d?r ki hepsi bir Wageningen etmiyor. Neden mi? ??te bir niversitenin ba?ard?klar?, onlarca niversitenin ise ba?aramad?klar?.
Bir tarafta taraf? denizlerle evrili, ukurova, Harran Ovas?, Konya Ovas? gibi verimli topraklara sahip lkemiz, di?er tarafta bizim Konya Ovas? bykl?nde bir yzlmne sahip, tar?msal arazilerinin nemli bir k?sm? denizin doldurulmas?yla meydana getirilmi? tar?msal arazi varl??? lkemizin yzde 3,8i yani yirmi be?te biri olan Hollanda.
Kk bir tar?m arazisine sahip, ok zorlu ko?ullar alt?nda tar?m yapan Hollandan?n tar?m rnlerin ihracat?ndan elde etti?i rakam 2020 y?l?nda 94,5 milyar Euro. Bizde ise bu rakam 14 milyar 765 milyon Dolar. Hollandan?n elde etti?i kazanc?n bizim ka kat?m?z oldu?unu var?n siz hesaplay?n.
Daha ncede belirtti?in zere Hollandan?n tar?m topraklar?n?n nemli bir k?sm? denizden kurtar?lm??. Bu al??malar 1600l y?llarda ba?l?yor. Drenaj kanallar? ve setler yap?larak alak alanlardaki su, yel de?irmenleri ile bo?alt?l?yor. Buradan elde edilen topraklar ?slah edilerek tar?ma uygun hale getiriliyor. Tarlalar? nadasa b?rakmak yerine ak?lc? mnavebe uygulamalar? ile topraklar bir taraftan ?slah edilirken verimlili?i de daim k?l?n?yor. Trkiyede ilerici planlar ve modern tar?m politikalar? olu?turulmad??? iin rekolteler d?m?, tar?m topraklar? yava? yava? orak topraklar haline gelmi?tir.
Hollanda retimin her a?amas?nda akl?, bilimi ve teknolojik geli?meleri kullan?yor. ifti nfusu gen. Trkiye ise tar?m teknolojisinde ok gerilerde. ifti ya? ortalamas? olduka yksek.
Hollanda domates yerine ileri teknoloji isteyen domates tohumunu retiyor. Hollanda'dan kilo hatta gram ile domates tohumu alan Trkiye, byk emek ve maliyetlerle retti?i domatesi TIR'larla ihra ediyor fakat Hollanda kadar kazanam?yor.
Hollandan?n tar?m alan?nda ilerlemesinin en nemli nedenlerinden birisi uzmanla?ma. Seralar ve reticiler o?unlukla tek bir rn zerine uzmanla??yor. Trkiyede ise, bir nceki y?l hangi rn para ettiyse o rnn planlamas? yap?lmadan kara dzen ekimi yap?l?yor.
Hollanda, 7 y?ll?k tar?m btesi yap?yor. Hollandal? ifti 7 y?l boyunca hangi rne ne kadar destek alaca??n? biliyor. ifti her a?amada denetleniyor ve her y?l retimi kalite olarak puanland?r?l?yor. Trkiyede uzun ve istikrarl? tar?m politikalar? yap?lm?yor. Tar?ma destek veriliyor ama sonular? takip edilmiyor. Bteye konulan para adeta da??t?l?yor, deste?in sonucuna bak?lm?yor.
Hollanda kooperatifle?meye nem veriyor. Ar-Ge, pazarlama, uzun ve srdrlebilir bir tar?m politikas? uyguluyor. Trkiyede tar?m? destekleyip ekonomiye katk?s?n? art?racak politikalar retilirken ne bir kooperatifin ne de uzmanlar?n gr? al?n?yor. Genelde ithalata dayal? tar?m politikalar? benimseniyor. reticileri ve artan g?da fiyatlar?n? "ithalatla terbiye etme" yoluna gidiliyor. Et fiyat? art?nca et, bu?day fiyat? art?nca bu?day, pirin fiyat? art?nca pirin ithal ediliyor.
Hollandada tar?mda kooperatifle?me ok nemli. iftinin ne yeti?tirece?ine kooperatif karar veriyor. Kooperatifteki ynetici ve mhendisler iftiyle ekece?i rnn getiri hesab?n? yaparak do?ru rn belirliyorlar. Ekim yap?lacak rnler onayland?ktan sonra, ekim iin plan ve program yap?l?yor ve ona gre al??ma ba?lat?l?yor. iftiler retimin her a?amas?na uzman kooperatif yetkilileri ile i? birli?i ierisinde karar veriyor. Hasat zaman? da personel deste?i sa?lan?yor ve hasat yap?l?yor. Trkiyede tar?msal kooperatifler say? bak?m?ndan yeterli olsa da etkinlikleri ve verimlilikleri istenilen dzeyde de?il. Bu kooparatifler lke tar?m?nda karar a?amas?nda yetkili de?il.
Hollandada tar?m yapan nfus azal?yor ama buna ra?men tar?ma ayr?lan alanlar?n bykl? ayn? kal?yor. Trkiyede hem ifti hem de ekilebilir tar?m arazisi azal?yor. Hollanda, s?n?rl? topraklar?n?n fark?nda ve bu yzden evreye duyarl?, srdrlebilir bir tar?m politikas? izliyor. Tek olmak yerine birlikte hareket etmeyi benimsiyor.
Trkiye gibi tar?msal potansiyeli ok yksek bir lkede, 4,1 milyon hektar tar?m arazisi bo? duruyor. Bunlar?n hepsi bir niversitenin retti?i bilimin ?????nda oluyor. Dar?s? ba??m?za diyelim.
Kaynaka ET?NER Selim. Sabanc? niversitesi