Mustafa Kemal Pa?a, Kuvay-? Milliyenin, paraya, silaha, cephaneye, erzaka, araca ihtiyac? bulundu?una dikkati ekmi? ve bu konuda Nafiz Beyden yard?m talep etmi?. Nafiz Bey, arkas?nda bulunan para kasas?n?n kap?s?n? am?? ve Mustafa Kemale dnerek Tm servetim milli mcadelenin emrindedir pa?am. Vatan kurtulursa hepimiz kurtulaca??z. Fakat Allah gstermesin, bu mukaddes topraklar? kaybedersek benim servetimin ne k?ymeti kal?r. diyerek dada?l???n hakk?n? vermi?.
2005 y?l?n?n bir yaz gnyd. Rahmetli Turgut zakman?n ?u ?lg?n Trkler isimli roman?n? byk bir zevk ile okurken sayfalar aras?nda Erzurumlu Nafiz Bey ismine rastlam??t?m. ?stikll Sava??nda ordumuza drt uak al?p, iki uak paras? deyen bu ?lg?n Dada??n ismini ilk defa duymu? olman?n ezikli?ini hissetmi? di?er taraftan da byle fedakr bir Erzurumluyla hem?ehri olman?n gururunu ya?am??t?m. Kitab? Birka gn ierisinde bitirdikten sonra ilk i?im Nafiz Kotanla ilgili bilgi toplamak olmu?tu. Yerli ailelerin byk bir k?sm?n?n g etti?i ?ehirde, i?imin kolay olmad???n?n fark?ndayd?m. Bu d?nceler ierisinde aray??lar?m? srdryor her bilgiyi de?erlendirmeye gayret ediyordum.
Bir gn eczanemde otururken uzun y?llar grmedi?im ortaokul resim ?retmenim Fuat ??debeli ieri girmi?ti. Hocam?n elini perek ikramda bulunup, gemi?le ilgili sohbet etmeye ba?lam??t?k. ok uzun y?llar?n anlat?m? birka dakika srm?, ben konuyu Nafiz Kotana getirmi?tim. Hocam, birka dakika d?ndkten sonra Nafiz Beyi hat?rlam?? ve ?brahim Pa?a Camisinin kar??s?ndaki eski Huzur Kahvehanesinin bulundu?u yerde evlerinin oldu?unu, kap?lar?nda son derece lks bir taksi bulundu?unu sylemi?, benimde keyfim yerine gelmi?ti. Fuat Hoca tabir yerindeyse adrese teslim bir bilgiyi bana sunmu?, bundan sonras? benim iin kolay olmu?tu. K?sa srede Nafiz Kotan Beyin akrabalar?ndan Orhan Noyan amcaya ula?m?? ve sa?l?kl? bilgiler edinmeye ba?lam??t?m. Orhan Noyan k?sa srede Nafiz Beyin torunu Kaya Kotana ula?arak gr?memizi sa?lam??t?.
Kaya Bey, bilgileri ve belgeleri bizimle payla??nca Nafiz Bey hakk?nda epeyce bir malmat edinmi? ve bu birikimler do?rultusunda Nafiz Beyi lke gndemine tekrar ta??m??t?k. Yerli ve ulusal bas?n marifetiyle k?sa srede bu ?lg?n Dada??n ismini tekrar duyurmu? biz de bir vefa duygusunu yerine getirmenin huzurunu ya?am??t?k. Yap?lm?? olan bilgilendirme al??malar?ndan sonra gzel bir fark?ndal?k olu?turulmu? dnemin Milli E?itim Mdr Fevzi Budak?n gayretleriyle Erzurumda bir liseye Nafiz Bey isminin verilmesi sa?lanm??t?.
Sre olumlu ynde devam ederken bir taraftan da Nafiz Bey hakk?nda yeni bilgiler elde ediyorduk. 1877 y?l?nda Erzurumda do?an Nafiz Bey, 8 12 ya??nda babas? Hac? Ahmet Efendiyi kaybetmi? daha sonra amcas? Mustafa Kotan A?an?n himayesinde ticaret hayat?n? ?renmi?, 1903 y?l?nda Makbule Han?mla evlenmi? ve 1912 y?l?nda ?stanbula giderek karde?i Necip Beyle hal? ticareti ve taahht i?leri yapm??. ?ki karde?, edindikleri yeni evreler ile i?lerini geli?tirip yurt d???nda ba?lant? kurmu?lar ve ciddi bir mal varl??? elde etmi?ler. Bu dnemlerde Nafiz Beyin serveti artarken imparatorlukta kme srecine girmi? 30 Ekim 1918 y?l?nda Mondros Mtarekesi imzalanm??t?r. ?ngilizlerin 13. Kas?m 1918 de ?stanbulu i?gal etmesi zerine Nafiz Bey, tm mal varl???n? nakde evirip Ankaraya gemi? ve Milli Mcadelenin yan?nda yer alm??t?r. ?ttihat? oldu?u sylenen Nafiz Bey, bu s?k?nt?l? gnlerde ?neboludan Ankaraya malzeme ta??yarak byk bir vatanseverlik rne?i gstermi?tir.
Nafiz Bey gibi ?stanbul Hkmetinden midini kesen vatanseverler de yeni bir harekt? ba?latmak zere Ankaraya toplanm??lar, Vatan topra?? kutsald?r, kaderine terk edilemez. demi?ler ve Ulusal Kurtulu? Harekat?n?n me?alesini yakm??lard?r. Anadolunun ortas?nda kk bir kasaba hviyetinde olan Ankara birden hareketlenmi? insanlar ak?n ak?n Ankaraya gelmeye ba?lam??lard?r. Ankaraya Milli Mcadeleye kat?lmak iin gelenler oldu?u gibi, bu ortamdan ekmek paras?n? kazanmak iin gelenler de bulunmaktaym??.
Ekmek paras? pe?ine gelenlerin iinde Erzurumlu bir at arabac? hem?ehrimiz de varm??. Nakliyecilik yapan bu hem?ehrimizin bir gn arabas?n?n tekerle?i k?r?lm?? ve paras? olmad???ndan s?k?nt? iine d?m?. Etraftakiler, kara kara d?nen bu hem?ehrimizin yan?na gelmi?ler ve ona Ankarada Nafiz Bey isimli zengin bir Erzurumlu oldu?undan bahsederek kendisinden yard?m alabilece?ini ifade etmi?ler. Ertesi gn, at arabac?s? hem?ehrimiz, sorarak Nafiz Beyin ofisini bulmu? ve ?apkas?n? koltu?unun alt?na alarak ieri ad?m atm??. Kendisini tan?t?p, meram?n? anlatmaya f?rsat kalmadan ieri birka ki?i girmi? ve Nafiz Bey aya?a kalk?p onlar? kar??lam??. Bu esnada hem?ehrimiz kap?n?n arkas?nda ayakta kalm??. Gelenler Mustafa Kemal ve arkada?lar?ym??. Konu?ma esnas?nda Mustafa Kemal Pa?a, Kuvay-? Milliyenin, paraya, silaha, cephaneye, erzaka, araca ihtiyac? bulundu?una dikkati ekmi? ve bu konuda Nafiz Beyden yard?m talep etmi?. Nafiz Bey, arkas?nda bulunan para kasas?n?n kap?s?n? am?? ve Mustafa Kemale dnerek Tm servetim milli mcadelenin emrindedir pa?am. Vatan kurtulursa hepimiz kurtulaca??z. Fakat Allah gstermesin, bu mukaddes topraklar? kaybedersek benim servetimin ne k?ymeti kal?r. diyerek dada?l???n hakk?n? vermi?.
Byle bir fedakrl?k kar??s?nda Mustafa Keml ve arkada?lar? son derece duygulanm??lar. Bu ortamdan etkilenenlerden biri de bu tarihi olaya tan?kl?k eden Erzurumlu at arabac?s? hem?ehrimiz olmu?tur. Bu konu?madan sonra Erzurumlu Nafiz Bey, Kuvay? Milliyeye drt uak alm?? ve iki uak paras? demi?tir. Nafiz Beyin ald??? ?talyan yap?m? Fiat marka uaklara Nafiz 1, Nafiz 2, Nafiz 3 ve Nafiz 4 ismi verilmi?tir Nafiz Bey, bununla yetinmeyip d?man hatlar?n? vuracak olan pilotlara 200 lira dl verece?ini de taahht etmi?tir. Nafiz Bey, yapt??? bu hizmeti ?neboludan ekti?i ?stanbuldan sat?n ald???m ve buraya getirmeye muvaffak oldu?um tayyare uarak bugn geldi. Orduya nam?ma teberru ediyorum. Kabuln istirham ile d?man zerine ilk bombay? atacak zata iki yz lira nakti mkafat takdim edece?im. Milletimizin istikbalinin selamete visalini ve muvaffakiyetini Cenab-? Haktan temenni eder, hrmetle ellerinizden perim. 31 Ocak tarihli telgraf ile Gazi Mustafa Kemal Pa?aya bildirmi?tir. Nafiz Beyin bu erdemli davran???n? Mustafa Kemal Pa?a, Byk Millet Meclisinde Hamiyyet-i vataniyeniz ?ayan? ?krand?r" szleri ile gndeme getirmi?tir. Milli Mcadeleye byk maddi destek sa?layan Nafiz Bey, Ankarada bulundu?u y?llarda (1925-1935) in?aat mteahhitli?i yapm??t?r.
Ankaran?n 1923 y?l?nda ba?kent olmas?yla birlikte ?ehrin bay?nd?r i?lerinde Nafiz Beyin byk katk?s? olmu?tur. Nafiz Bey, Ankaran?n modern ehresini olu?turan Sa?l?k Bakanl???, Merkez Bankas?, Trkiye ?? Bankas?, Ankara Palas, Harp Okulu, Milli Savunma Bakanl???, Trk Hava Kurumu, Vak?flar Bankas? Genel Mdrl?, Byk Tiyatro gibi binalar? yapm??t?r. Nafiz Bey, Ankaran?n d???nda, Alpullu ?eker Fabrikas?, Eski?ehir ?eker Fabrikas?, ?stanbul Tekel ve Likr Binas?, Vasgit Baraj?, Trabzon Numune Hastahanesi ve ?zmir Elhamra Sinemas?n? yapm??. 1930 y?l?nda SSCB ile yap?lan anla?ma do?rultusunda Karsa gelerek Sovyet Rusyaya hayvan ihracat?n? gerekle?tirmi?tir.
lkesine kar?? sorumluluk duygusu yksek olan Nafiz Bey, Trk Teyyare Cemiyeti ve Trkiye Himaye-i Efdal Cemiyeti kurucular? aras?nda da yer alm??t?r. Son derece vatanperver, cmert ve yard?msever bir ki?ili?i olan Nafiz Bey, s?k?nt?da olanlar?n her zaman elinden tutmu?tur. Mal?n? mlkn sat?p, ticarete at?lan ve iflas eden Zakir Bey ismindeki bir memura, Nafiz Bey ve Karde?i Necip Beyin her gn bir kamyon un, ?eker, kantariye gnderip ve sat?lmayan mallar? da adamlar?na ald?rmalar? onun ki?ili?ini gsteren anlaml? bir rnektir. Hava Kuvvetlerinin ilk mste?ar? olan Orgeneral Muzaffer Ergder: Erzurumlu Nafiz Bey, evet, bu byk Trk, ?stikll Mcadelesi esnas?nda Trk Hava Kuvvetlerini d?nen ilk zenginimiz olmu?, harbin do?urdu?u imkans?zl?klar? para kuvvetiyle y?karak drt tayyare sat?n alm?? ve bunlar? vatan?n en muhta oldu?u bir zamanda Silahl? Kuvvetlerimize hediye ederek vatanperverli?in byk rne?ini gstermi?tir. diyerek Nafiz Beyin milli hassasiyetini zetlemi?tir.
1935 y?l?ndan sonra maddi s?k?nt?lar ya?ayan Nafiz Bey, 1939 y?l?nda Erzuruma dnm? memleketinde ticaretle u?ra?m??t?r. Turgut, Alaattin, Hikmet ve Nimet isminde iki o?lu ve iki k?z? olan Nafiz Bey, 1948 y?l?nda, kalm?? oldu?u Cumhuriyet Otelinde ?eker komas?ndan vefat etmi?tir. Nafiz Beyin devlet treni ile kald?r?lan cenazesi Araplar Dzndeki mezarl??a defnedilmi?, daha sonraki y?llarda yap?lan imar al??malar? neticesinde buradan al?narak Kars Kap? ?ehitli?ine nakledilmi?tir. ??te bu a?amada Kars Kap? ?ehitli?inde ?kan yang?ndan dolay? evraklar yanm?? ve Nafiz Kotan?n mezar? kaybolmu?tur. lkesine byk fedakarl?kta bulunan bu ?lg?n Dada??n iinde yatt??? bir mezar? bulunmamas? vicdanlar? s?zlatan affedilmeyecek bir ihmal ve vefas?zl?kt?r.