Baz? insanlar a?a gibi ayakta lr. Ya da da? gibi dimdik, s?ral?, yksek, yukar?dan bakan, kendine mahsus edas? ve szyle, esintisiyle, nefesiyle, so?uklu?u ya da glgelemesiyle
Nihat da ayakta ld.
Da? gibi, a?a gibi
Da?lar?n tepesindeki orman?n ortas?ndan ykselen ama ne hikmetse arada ykselen bir kayan?n zerinde ykselen me?e gibi
Belki kavak gibi uzun de?ildi, ama onurlu ve sa?lam duruyordu kayan?n zerinde.
Elias Canetti dik durma ile da? yahut a?a aras?ndaki ili?kiye dikkat eker. Hep ayakta durma n? nemlidir. Kalecinin Penalt? n?ndaki Endi?esi adl? kitap Nihatla bizim t?pk? Mart? Jonathan gibi ba?ucu kitab?m?zd?.
Hep dik durabilir miyiz, bir yal?n kayal?k gibi, onurlu bir s?rada? gibi, bir a?a gibi
Kanatlar? suya de?miyor mart?lar?n
Byle usak bile byle duramay?z
Byle yakalayamay?z av?m?z?
Byle tepeden inme, bir ?rp?da
Eyll Senelerinde 1983de yay?nland? bu ?iir, Nihata ithaf etmi?tim. Nihat o zaman pek can?tez idi ve btn o arakesit ikliminde biz ierideyken ne var ne yok okumu?tu. ?htilal her ?eyi gya rafa kald?rm??t? ama gnllerimizdeki yar?m kalan heyecanlar?, titre?imleri yok edememi?ti. Belki siyaseten bir kitinle?me ya?anabilirdi ancak Trk genli?i iin her ?ey bitmi? de?ildi. Bu geici kaos, birbirine k?rd?rarak ikbal gzetenlerin devri de er ya da ge geecekti.
Her ?eye ra?men ayakta kalmal?yd?k.
Ayakta, Mucukun hayk?rd??? gibi. Mucuk kim mi? Bizim ko?u?ta 16 ya??nda rgt kurmaktan hapse girmi? mahalle aras?ndaki oyunlar?n? polisin ciddiye almas?yla ba?layan ve hibir yar?n b?rakmayan alfabenin, kendine mahsus ku? dilinin mucidi:
S?ms?k? da? gibi, dimdik, Mucuk geliyor ?imdik
Ayakta kalmal?yd?k! Nas?l m?? Nas?lsa yle Dergi ?kararak, gazete basarak, dernek kurarak, yazarak, hayk?rarak, zele?tiri yaparak
Hemen millet gazetesini ?kard?k, ay yrd, ard?ndan Gen Sanat? kurduk.
Ayakta durmal?yd?k. Yrmeye ba?layan ocuklar gibi, yeniden
Yeniden ve biteviye
Canetti bize bunu sylyordu:
Ayakta durma
Ayakta durmaktan vnmemiz, ayaktayken hibir deste?e ihtiya duymad???m?z iin kendimizi ba??ms?z hissetmemizden kaynaklan?r. ?ster insan?n ocukken ilk kez ayakta durmas?n?n an?s?, ister do?alar? gere?i, neredeyse hibiri iki aya?? stnde duramayan hayvanlar kar??s?ndaki stnlk duygusu buna katk?da bulunmu? olsun, ayakta duran bir insan?n kendinden emin ve kendine yeterli oldu?unu hissetmesi olgusu sabittir.
?nsan?n oturma ya da yatma pozisyonundan aya?a kalkmas? zel bir aban?n sonucudur ve aya?a kalk??? kendisini olabildi?ince uzun boylu k?lar. Uzun sre ayakta duran biri ya bir a?a gibi yere s?ms?k? bast??? iin ya da korkmadan ve
saklanmadan kendisini btnyle gsterdi?i iin, dayan?kl?l???n? ve diren kapasitesini sergiler. Ne kadar sabit durursa, dnp etraf?na ne kadar az bakarsa, o kadar etkileyici olur. Gremedi?i halde arkas?ndan gelecek bir sald?r?dan bile korkmad???n? gsterir.
Ayakta duran adamla etraf?ndakiler aras?nda bir mesafe varsa, duru?unun etkisi artar. Kendi ba??na yal?t?lm?? bir biimde, ba?kalar?na yzn dnm?; ama bir ?ekilde onlardan ayr? ayakta duran bir insan zellikle etkileyicidir.
Sanki kendisi tek ba??na hepsinin yerine ayakta duruyor gibidir. Onlara yakla?t???nda, onlardan daha yksekte durmaya zen gsterir; aralar?na girerse, bu insanlar onu omuzlar?na al?p ta??yarak, stnl?n yeniden kurarlar. Ba??ms?zl???n? kaybetmi?tir; ama art?k, adeta hepsinin zerinde oturuyordur. (1)
Nihat Genin nevi ?ahs?na mnhas?r edebiyat dnyas?ndaki kavramlar?, onun aktel kavga, siyaset, veryans?n, tart??ma, k?e yazarl??? slubundan ve olaylar silsilesinden ay?rmak kabil olsayd?; kendisi de bunu dener ve belki yaz?lar?nda zaman zaman elde etmeyi d?nd? byk yazarl?k- byk romanc?l?k payesine eri?mek iin dizini k?r?p ?aheserini vermeye hamlederdi. Denedi ama Bahattin Karakoun acelem var ?iirini daha ilk yazarl?k y?llar?nda iselle?tirmi?ti. (2)
Zaten byle bir tasnif bence Nihat Geni anlamamak da olurdu. Zira onun da?lar?, da?lar?n aras?ndaki yarlar, ortas?ndan geen kh ha?in kh durgun akan ?rmaklar, ykselen hep dik duran a?alar, zellikle Karadeniz yaylalar?, Toroslar, E?in-Kemaliye kanyonu, o Karanl?k Kanyon ve F?rat sonra ormanlar, zeytinlikler, meralar, bu yurdun otlar? dahi kutsald?r, iekleri, brt bce?i hepsi onun sanat?n?n en felaketli anlar?nda bile ilham perileri olmu?tur. Sanat?n?n ve kavgas?n?n... Bu kavga, sanki her devirde ba?ka ba?ka evreler, arkada?lar, ba?ka ba?ka siyasilerle srdrlen o?u kez de tamamlanmayan i?ler gler gibidir; olsun, Nihat ok de?i?mi? san?lsa da asl?nda hi de?i?meyen: deli?men, ha?ar? tabiat?yla annesinin ona seslendi?i gibidir: C?n?v?z.
Meknlar bizatihi onun yazarl?k serveninin her a?amadaki heyakilleridir. ?ster halk a?z?ndaki, ister Nasreddin Hocadan miras, ister Bat? ya da Do?u literatrlerindeki bir anlat?y? kullan?rken olsun, ister kendi yaratt??? bir mesel olsun anne ya da sevgili, kh seven kh terk eden kad?ndan ocukluk yzlerine, bask?n erkeklerden f?r?ldak siyasetiye, sahibinin sesi medyamenden Amerikan kpeklerine kadar zaman zaman slubunu sertle?tirdi?i ve/veya kahvehane sohbetine dndrd? demlerde bile baz? paragraflar, yre?ine yeni soluk getiren a?lar, i?te o sayg?yla rd? do?al meknlard?r.
O meknlard?r ki, efsunlu bir arka-plan katar Nihat Genin iddialar?na, duru?una
Hseyingazi Tepesi, Hamamn, Hemhm Camii, Kemaliyenin sular?, konaklar?, da?lar?. Torosun geit vermezli?i, Karadenizin onurlu dalgalar?, ormanlar?n?n dik duran, topra?a s?k? tutunan a?alar?, Anadolunun e?siz bozk?r? onu Ne?et gibi topra?a ba?lar. Bu Topra??n Sesine, ruhuna gizemine, hatta ini?li ?k??l? tabiat?na
Knfys Mensiys (M 372-289) da Nihat gibi da?lar?n do?al grnmnn tahribat?na kar??d?r, ormanlar?n yok edilmesine Nihat?n sesi Mensiysn gnmzdeki yans?mas?d?r sanki.
Mensiys a?alar?n kesilmesini ahlaki yozla?mayla ba?da?t?r?r: Bir insan?n erdemini yitirmesi, a?alar?n balta ve nacaklarla kesilip bir da??n ?plak b?rak?lmas? gibidir. Orman rts da?lar?n tabiat?nda vard?r. (3)
Da?lar?n do?as?n?n pe?inde olmak, onlarla dnyas?n?, dvs?n?, vistas?n? ?ekillendirmek her edebiyat?da maya olarak yerle?ik olmal?d?r.
Meknlara eklemli insanlar felsefeleri, ?ahsiyetleri ile
Hoca Ahmet Yesevi, Yunus Emre, Hac? Bekta? ve aile yadigrlar?
Yaral? bilin, ya?anan ileli mr, maskelerin ard?n? grebilme yetisi
Annesi, ?stikll Mar?? ?airi Mehmet kifi ilk ?iirlerini okuyup tenkit ederken ?yle demi?:
?ncesini ipe, kal?n?n? sapa dizmi?sin.
Akif de kendi poetikas?n? tan?mlarken Szm odun gibi olsun, hakikat olsun tek demi?tir.
Nihat Genin bu a??n soylusu olarak sanat?nda hakikat gne?ini arkas?na alarak nne bakma kabiliyetini gzetti?ini syleyebiliriz. Art?k nne ne geldiyse Dnemsel olarak metinleraras? eli?kiler bu kabiliyeti rencide etmemektedir. nk o, zaten yine o metinler aras?nda o?u kez insan?n hata yapmas?n?, kusurlar i?lemesini normal sayan msamahaya sahiptir ba?kalar? konu olunca. Kendi yap?p ettiklerini de bu erevede hi kibre kap?lmadan serdedebilmektedir.
Veryans?ndaki ellerini ki el kavram?n? da bir vakit masaya yat?rmak gerek; zira el, Nihat?n eli hele ki ok zel k?zl? konu?mas?na ra?men konu?mas?na destek veren hatta onu h?zland?ran bir manivelad?r, yazd??? zaman da daha laptoplar icat edilmedi?i dnemlerde daktilonun tu?lar?na en seri basan parmaklar? haizdi- kald?rarak deta tan?mlayarak, hatta izerek anlatt??? da?lar:
O da? bedenlerine, o yal?n kayal?klara bakt???m zaman akl?m kal?r. Sanki orada ilahi bir ?ey var.
Da?lar?n tnde da?lar var, da?lar?n arkas?nda da?lar, servetlerin serveti, telerin perdesi gibi
Portakal gibi patates gibi soyulmas? do?aya ihanet ediyormu?uz gibi!
Zenginlik hazineler madenlerinde mi ilahi duru?lar?nda m? ben ba?ka ?eyler sylyorum!
?imdi tamahkr, s?n?r tan?maz vah?i madenci ?liin evlatlar?n? kand?r?p zehirledi?i ve bir de liin alt?nda unuttu?u yetmiyormu? gibi Kemaliyenin, Eginin da?lar?na, da?lar?n alt?ndaki alt?nlar?na gz dikmi?e benziyor. Bir de korkun bir hadna?inasl?kla, neymi? efendim; gerekirse Kemaliyeyi ta??rlarm??
Da?lar?n o mthi? servetini sen ne bilirsin ey mstemlekeci? Nihat?n anlatt??? da?lar de?eri llemez i?te o da?lard?r.
Da?lar?n stnde da?lar var, da?lar?n arkas?nda da?lar, servetlerin serveti, telerin perdesi gibi!
O yksek demirden granit tepelerde ruhumuzu e?iten felsefe okullar? var!
O yal?n tepelerde d?ncemizin yuvas? var!
Gklere meydan okuyan duru?uyla iimizde ykselen ve hi bitmeyen ycelikleri var!
Da?lar arkas? da?lar, yukar?lara bakan derin gzleri, ya?l? boya tablolar ve kart postallar?n, en yak???kl?s?!
Da?lar?n arkas? da?larda kaynayan kazanlar var!
Manzaras? neden byler bizi?
Akl?m? ba??mdan alan da?lar!
D?ncemizi sonsuzlu?una ta??yan!
Sanki ruhumuz ebediyyen o tepelerde ta? kesilip donup kalm??!
?imize kk salm?? s?ra s?ra yksek yal?n tepelerin ve da?lar?n grnts!
D?ncemiz sanki ta?tan heybetten kal?b?na oturmu?!
Da?lar, bir soyut bir kelime bir fenomen, sanal hi de?il, a??rl??? cssesi heybeti olan, gerek bir varl?k, ad?na dnya diyor do?a diyoruz, insan uydurmas? bir tart??ma hi de?il!
Manzaras? kendinden de neden yksek, nereye a??r?r bizi?
Gm?hanenin demirden da?lar?, a??yorsun, Erzincan?n el de?memi? gz grmemi?, alt?n rengi ve kur?uni ve toz rengi tepeleri, Allah?m geni?likler iinde bu ne ycelik!
Ne zaman grsem yolu uzat?r?m, ne keyiflidir uakta pencere yan?, Toroslar? seyretmek, Ispartan?n ve Ni?denin da?lar?!
Terr yznden k?rk y?ld?r giremedi?imiz Erzincan?n ?ss?z tepeleri, ne kadar sert ve so?uk ve uzak, d?lerinizi eriten, donmu? fkeden tepeler!
A?k havada Borkan?n Arhavinin tepeleri ve o yksek tepelerin de stnde kat kat s?ra s?ra bulutlar iinde karl? tepeler, ak?l almaz yksekliklerde i?te kar??n?zda Kafkasya da?lar?!
Kaf da??n?n ard? gibi, ula??lmaz tepeler, ta?k?n duygular, sonsuz ycelikler, zihnimizde bir ?len ba?l?yor!
Zihnimiz hangi yeme?i istiyorsa i?te kar??n?zda sofralar?n sofras?!
Dnyam?z?n mucizevi, do?al mabetleri, gzlerimizi ruhumuzu al?p, kay?plara telere kar??t?r?r!
A?a??larda ok mu a?a??land?k, bu yceliklere neden hayran?z!
O granit tepelerin bir ruhu mu var!
Orada ebediyen asaletiyle bize yolu gsteren, ya?l? ve kahraman bilgeler mi var!
Yal?n tepeler hayal dedi?imiz ?eye neden bu kadar yak?n durur, ve bak??lar?nda kstahl?k ve kibir ve bilmi?lik, neden hi yoktur!
Hem ok byk hem ok gzel olmay? nas?l ba?arm??lar?
Gsz anlar?m?zda bize sanki bir saltanat bir egemenlik usuz bucaks?z bir imparatorluk, ba???l?yor gibi, a?yor bahelerini biz de ku?lar? gibi c?v?ldayal?m diye!
Poz verir gibi duru?lar?nda, ok tutkulu ilahi szler sakl?, eli?in demirin a?ka gelmi? ta? olmu? hali!
Allah?m bu ne mkemmel suskunluk, lezzetlerin en gzeli en ykseklerde sakl??
D?ncemi al?p tepe tepe ycelerde gezdiren!
?imdeki yer ekimini kald?ran ancak oradan bakt???mda rahat eden!
Durdu?um yere o da bana bak?yor derin gzleri, iimde bir ?ey kabar?yor, an?nda mrlk yorgunlu?umu al?yor!
Hi el srlmemi? ba?ka hi kimse grmemi? ak?am gne?iyle sim sim parlayan geni? al?nlar?yla gm? tepeler!
Sald?rm?yor, hcuma gemiyor, hi korku eziyet vermiyor, stnze d?myor, da?lar arkas?nda da?lar, d?ncemin buz gibi derinliklerini eritiyor, ??r?l ??r?l ak?yor, buluyor yolunu, buluyor sesini d?ncem, yksekli?i ba??m?n tac? oluyor!
zgrl?n do?du?u vatan? bu tepeler mi?
Da?larda ba?ka tr bir irade mi var, yksekler ycelerle sessizlik, ?ark?larla renklerle heybetiyle ahenk iinde!
Bu granit tepeler ilerinde neyi sakl?yorlar byle, s?ms?k?!
Kapkara bulutlar geip gider ve yak?c? gne? gelip geer ve kar ve ya?mur ve ku?lar gelip geer, sanki onlarda Tanr?n?n sa?laml???, sanki onlarda k?r?lmaz bir ?ey, y?k?lmaz bir ?ey var, Tanr?n?n evi gibi, do?an?n en cesur askerleri, d?ncemizin kalelerini bekleyen ordusu!
Neden bir an iin olsun umutsuz inans?z amas?z bir grnt vermezler, neden, ula??lmaz bir gcn sahibi gibi dururlar ve tek tek ta?lar?n? d?rse de her bak???n?zda yeniden boy verir enginliklere kk salarlar!
Ve varl?klar?na inand?r?rlar sizi, i?te dnya dersiniz, i?te dnya, i?te dnya, i?te dnyay? bekleyen kutsal nbetiler!
Granit tepelerin bizden uzak tuttu?u gizledi?i bir ?ey mi var, milyonlarca a?d?r ayn? yerdeler, sonsuz mrleri bize lmszlk m ba???l?yor!
Geici olmayan, uucu olmayan, lml olmayan, hayal gibi kaybolmayan, asla hsrana u?ramayan ve hi ?pheye d?meyen, insan?n z varl???, bir direni? mi ?retiyor?
Seni beni bizi, ycelerin ycesine kim ta??yor?
Neden da? ba?lar?nda ilahi bir hayranl???n sevinci iindeyiz, kat kat karanl?k ve kal?n perdeler a?l?r, p?r?l p?r?l semalar iindeyiz!
Sapasa?lam duru?lar?, yaln?z da? ba?lar? insan bytr, ba?ka tr pencereler a?l?r, bak??lar?m?z dindarla??r!
Kaskat? sert duru?lar?, dnyaya hi taviz vermeyen, ruhumuzun hazineleri!
Hi erimeyen hi vaz gemeyen, ruhumuzu kimli?imizi dilimizi d?ncemizi ilahi bir tutkalla kendine ba?layan!
Bir yan? baheler ay?rlar ormanlar iinde renk renk cmb? iinde bir yan? kopkoyu lacivert karanl??a gml, ba?? telere uzanm??, vcudumuz ve ruhumuz gibi, ve dnya dedi?imiz, ayn? bedende!
Ve her biri heykel gibi, neden hepsi, en yak???kl? a??nda en gencimiz gibi!
Hem ihtiyar bilge bir profesr, hem sevgilimiz gibi!
Kimse zemedi da?lar?n bu rkten heybetli duru?unu, i?te bir bak???yla askere al?yor gibi, i?te sert bak??lar?, komut verir gibi!
Bir yanarda? olup henz lavlar?n? f??k?rtmadan i?te orada duruyor dimdik iimizi patlatan, saf co?kunun semalara ykselen ilahi ??l???!
Sanki insan denen varl???n z yurdu gibi, sanki e?i?inden a??nca, ruhumuz z vatan?na z anne babas?na kavu?acak gibi!
Zihnimin alamad???n?, d?nceye s??mayan?, muhakeme, idrak edilmeyeni, ufkunda hayranl?kla gezintiye ?kartan!
Doyumsuz lezzetler iinde baka baka i?te o tepelere, k?r???kl?klar iniyor i?te surat?m?z ya?land?ka, gider ayak mrn, hayretiyle, sert kemikli topografyas?na dn?yor surat?m?z, seyrinde donakald?ka!
Ne gzeldir d?nceler iinde ykselen d?nceler, da?lar gibi semalarda ycele?en, ve kafatas?m?z? paralamadan, da?lar gibi bozulmam?? yerinde duran!
Zihnin a?klayamad???, gzn grp inanamad???n?, bak??lar?yla, kemiklerimizi tav?nda dvp demirle?tirip ?ekilleyen, ?phe yok, insan evlad? zgrl? bu manzaralarda ?rendi!
Dal?vermeyin bir bak?? emeksiz zahmetsiz manzaras?yla bytr sizi!
O kur?un bak??lar?n, insan? ok erkenden ldrd?n, akl? kar???klar?n rtsn kald?rd???n?, grrsnz!
zgrlk, hadi, istedi?in yere gidebilmektir diyelim, da?lar arkas? da?lardan nereden yol bulur d?ncemiz, ruhumuz istedi?i tepelere telere uuvermek iin bahane mi ar?yordu?
?imizdeki yer ekimini kald?ran ancak oradan bakt???m?zda rahat eden, uurumumuzun yuvas?!
Her insan evlad?n?n zihninde uurum k?y?s?nda at?s?z ama teras? ok geni? bir evi vard?r, t?pk?s? ikizidir, yast?kl? yorganl? evinin!
Dile getirilemeyen bir ?ey var o yal?n tepelerde!
Da?larda m? apoletlerini madalyalar?n? tak?p sslenip pslenip grlmek istiyor, bizlere!
Aya gne?e bulutlara gklere k?l?c?n? ekmi? kahraman gibi bize mi poz veriyor, bu haval? gsteri?, ba?ka kime olacak, ben yoksam o da yok, o yoksa ben de yokum, ama i?te var?m, sonsuzluk dedi?imiz s?n?rlar?n?z, i?te bu kadar, aram?zda da?lar var!
A??rl?k fiziki bir g hacim yo?unluk de?il, zihnimizin ufuklar? da?lar, dnyam?z? tohumlay?p byten, sonsuzlu?una eken, o kartal gzler ba?ka derinliklerine szlyor!
Zihnimizde belki o yksek tepeler gibi grlmek istiyor, ba?kalar?na da gstermek istiyor, belki mahrem i ziynetlerini!
Dalg?n bak??lar?m?z granit ta?lar?n? kabuk kabuk soyup, kalbine ula?maya al???yor, ama o halinden ok memnun, dingin huzurlu duru?unun!
Zihnimiz de kimbilir da?lar gibi harika ve gizemli bahelerine a??rmak ve ?r?plak if?a etmek istiyor kendini!
Da?lar arkas? da?lar, soyundu?umuz yer, ebediyet kar??s?nda ?r?plak soyunmak iin bahane arad???m?z, yer!
Belki de bizim de ta?lar?m?z? d?rmemizin vakti geliyor, soyunduka gzelle?en!
?imizdeki, o ben, belki de da?lar gibi kal?c?, ve dnyaya sabit, ve en ince en k?r?lgan ucu, ulu gklerde da?lar gibi, ben dedi?imiz ?ey yoksa o yksek tepelerde mi geziniyor!
Ya?l? gvdesi atalar?m?z gibi tarih gibi, kaderimiz gibi, yarat?ld???m?z ilk gn gibi, vatan dedi?imiz aya??m?zdaki prangalar gibi, ama o yksek iri gvdeleri, ok sab?rl? bilgelerin deha beyinleri gibi ve sanki sonsuzluk mahkemesinin ac?mas?z yarg?lar?!
Hayal gcmz rengarenk zengin e?it e?it toz pempe p?r?l p?r?l rzgarlarla savurur ve sava? ve bitmeyen f?rt?na, a?lar de?i?ir ama da?lar bildikleri hep o yerde neden durur ve kimi bekler!
Da?lar?n duru?unda bir kesinlik var, i?te ben en ykse?im ve buraday?m, diyen, varl???m i?te bu, kimlik ve cce ?arlatanlar?n soyut kelimeleriyle oyalanmay?n, diyen!
Da?larda, saf insan var, cinsiyetsiz, ya?s?z, etnik dini fark? olmayan ve ama benim de insan gibi ego ve benlik gibi otantik ve varolu?la ilgili ilahi bir hikayem var, diyen! ?nsan kendine merak sald?ka vurur da?lara!
?yle mi diyor, hi kimse bana Tanr?ya kar?? geliyor diyemez, hi kimse bana kafir o bizden de?il diyemez, da?lar arkas? da?lar, kendinde kendisi olan ve hi yaralanmayan ve hi kendinden ku?ku duymayan!
Bir sz bir lak?rd? bir dedikodu bir tart??ma hi de?il, da? i?te, varl???yla varl???m?z ayn? toprak ayn? kan ayn? nefes, kar??m?zda ebediyen duran!
?stedi?in kadar hayat?n?n al??kanl?klar?n? geleneklerini d?ncelerini de?i?tir, ama hakikat bu, ycelerin ycesi, yerini hi de?i?tirmeyecek, ayn? anda hem dnyan?n hem de telerin znesi, nefes nefese d?nce, ya?ad?ka i?te o yksek tepelere sen istemesen de ad?mlar?n de?il zihnin t?rmanacak!
Da?lar?n arkas?nda da?lardan metafizi?e giden bir yol var, sonsuzluk duygusunu iimize sokuverir, da? ba?lar?nda ok zamanlar unuttu?umuz o muhte?em yaln?zl???m?z var!
Trklerin bilgelerin szleriyle gezintiye ?kart?r, ne zaman zihnimde gezintiye ?ksam, ok gl bir maceran?n ba?lad??? hissine kap?l?r?m, da?lar arkas? da?lar teleri sayfa sayfa okutur!
Da?larla yzle?ince hi eli?meyiz kendimizle, yalan dolan ar?n?r gider! Sanki bir ?eye inanman?n mecburiyetinde hi de?iliz! Sanki da?lar?n arkas?nda da?larda kaybolaca??m?za hi inanmay?z, da?lar, hili?i mi, bombo? gndelik endi?eleri mi, fuzuli ykleri, al?r elimizden!
Asla yan?lmayaca??m?z bir kesinlik verir, asla yolumuzu de?i?tiremeyece?imiz, telere, bedenimizden ruhumuza a?lan bulutlar?n stnde bir kpr!
Art?k hi bir ?eyi sorgulamak istemeyen gzellerin gzeli, en gzeli, da?lar?n arkas? da?lar, sebebini sen de bilemezsin ama hep yoluna hep yollar aar!
Zihnin nehir sular? gibi ??r?l ??r?l akar ve p pisli?i kat?p nne pirpak tertemiz y?kay?verir!
Bizi rten bizi ldren bizi kand?ran bizi oyalayan ?eylerin endi?esini elimizden alan, da?lar?n arkas? da?lar, gzlerimiz ad?mlar?m?z yol ald?ka ykmz hafifleten!
?nsan ve bitki ve hayvan, hepsi s?rlar?n? aa aa d?nce d?nce tohum tohum renk renk saarak hayat?n? ya??yor, ama kayalar ba?ka, sanki, gzelli?ini k?skanl?kla iinde sakl?yor!
Bir genlik mevsimi ya?ay?p s?rlar?n? tek bir iklimin rzgar? kar?yla, savurmak istemiyor!
Granit tepeler, s?ms?k?, tutunduklar? ve gizledikleri ?ey neyse, a??a vurulmayan herkese gsterilmeyen, bilgelik mi ?retiyor!
Ne bir rzgar bekliyor ne bir dost, o muhte?em yaln?zl?k, destans? manzarada, hava p?r?l p?r?l a?k, ve sa?lam bir yrek ve zgr bir kafa, ve dopdolu ve epevre bir geni?lik, bahelerin bahesi, bir insan olarak ya?ad???n?z? hissetti?iniz o an, ?kr dedi?imiz dnyaya nihayet ad?m att???m?z, o an!
Belki de da?lar?n heybetinde zaman? klten vakti iklimi umursamayan bir ?ey var, dimdik uzamlar?nda zaman? eriten zamandan daha gl bir saydaml?k!
Da?lar?n ufuklar?nda gemi? ve gelecek ayn? anda, her ?ey geer gider ama sanki bu poz veri?te sakl? insan duru?umuz!
Zorlu s?navlardan volkanlardan gemi? ve ruhumuza eklenmi? iimizde hi bitmeden tten ate?!
Da?lar arkas? da?lar, ycelerin iradesiyle, iimizdeki bo?lu?u dolduran, yaln?z ve lml de?ilsin, diyen!
Ve neden f?rt?na ku?lar? gibi d?ncemizin tepelerinde uar, umakla d?nce ne kadar yak?n!
Ne zaman yolum d?se o ulu yce tepelere, durdurun ?u arabay?, derim, ktphanelerde aray?p bulamad???m, donma derecesinde d?ncemi ayakland?ran!
?ki dnyay? da ferahland?ran!
D?ncenin uurumlar?n aleviyle eriyip telerin kal?plar?na dkld? o ilahi tap?nak durmaks?z?n hep bizi a??r?yor!
Ne zaman o usuz bitimsiz tepelere vursam, tepelerin ard?nda ba?ka tepeler, f?rt?nalarla bir alametin bir k?yametin tam ortas?na d?erim!
Sanki hayat terazisine a??rl???m? koydu?um, i?te bu koca koca da?lar, d?nceden da?lar, insan dengemi tvbe ettirir gibi s?f?rdan ayarlar!
??te tarihim, i?te z varl???m, bu yce da?lar ve trkleri, derim, sanki aynada ruhumu grm? gibi kendime gelirim, sanki bu lmsz mevsim hi bitmeyecek!
?nsana iradesi ve sabr?n? ve zgrl?n ayna gibi yans?tan, da?lar arkas? da?lar, arp?p sert bak??lar?na, geri dner yank?s?, sabah ak?am her gn bir mr iimde rpertisiyle t?nlar, ve d?ncelerimi sonsuzlu?uyla durular ve bitmez o yank?n?n sesleri ryalar?m?n ?ark?s?!
Byklk kahramanl?k ve fke ve dnyal?k oyalanmalar, silinir gider, ve geri dnlmez o yolda, kalbim, da?lar kadar byk bir elenk!
Hayatla dopdolu!
Ey insanlar, yol bitmemi? imkn tkenmemi?tir, da?lar arkas? da?lar, iimizdeki gizli sava?lar? bitiren!
Ayak bas?lmam?? el de?memi?, da?lar?n d?nce co?rafyas?, i?te endam? boyu posu cssesi, do?ayla y?kanm?? tertemiz elbisesi, hayat?n!
?steseniz de dizginleyemezsiniz, isteseniz de iinizden ?kartman?z mmkn de?ildir, iinizdeki a?k?n o mesafeleri k?saltan ulu tepeleri!
Sonsuzlu?a ula??lmaz diyenleri nezaket ve yumu?akl?k ve alak gnll?yle, iman ettiren, o bir ?kar yolu ?reten, o yce tepeler!
?stesiniz de sndremezsiniz, iimizdeki kutsal ate?in krksn, harl? harl? yanar iinizde, o karl? tepeler!
ok yoksul ve kimsesiz ve giysilerimiz h?rpani ve bedenimiz ok zay?f olabilir, ama kayalar?n saklad????
Kendimizle bulu?tu?umuz, insan oldu?umuzu, d?ncemizi, sonsuz gveni alt?na alan!
Granit tepeleri, hi birimize uzak olmayan, ta? olup donmu? surat?m?z ruhumuz i?te o kutsal ate?i sakl?yor!
Ku?lar?n uup uup bir daha geri dnmek istemedi?i, o muhte?em manzaray?, insan olu?umuzu, tamaml?yor! (4)
Da?lar, insan olu?umuzu tamamlayan ilahi ?eler gibi her bak??ta ayr? bir ders verir sevgilisine.
?ehir, Kemaliyedir onda.
Da?lar?n aras?nda huzur iinde uygarl?k hapishanesi kilitli bir ?ehir
Konaklar?n aras?ndan da?lar?n o p?r?l p?r?l so?uk iimli sular? akar. Herkesin herkese merhabas? vard?r.
?ehir Hamamndr onda.
Hemhm Camiindeki dervi?
?ehirle da??n bile?kesi Hseyin Gazi Tepesidir. ?ehre kimli?ini kazand?ran Horasan erenleri ile hemmiza bir ?ehirle?me anlay??? rer istikbali
Toplukonutlarla tarumar edilmi?, betonla?t?r?lm??, ne istediler de vermedik ki belediyecili?i de?il.
Hseyingazi Tepesi, Ankaran?n en yksek tepesidir, iyi bir soyunma odas?d?r, ihtiyac?m olan ?eyi tabii ki hl bilmiyorum, zirvede ODTܒl ne?eli da?c?lar grdm, evden kam?? bir horoz grdm, bo?una pe?ine dola??p e?ti?i yerleri didikledim, sonradan ?rendim, yaban tavu?u olmal?ym??, Hseyin Gazi Trbesine sabah ak?am s?rt?nda heybelerle yryen ?alvarl? kad?nlar grdm, en son evi grdm, elli metrelik kuyu a?p, kendi suyunu kendi ?kart?yor, terk edilmi? onbinlerce am fidesi grdm, ?say? ldren adam Pilatusu grdm, orda yle, bizi bekliyorlar, da? ieklerini grdm, gzlerini oydum, da? ieklerinin kampanas?yla uyudum, da? ieklerinin kampanas?yla her sabah evden yeniden tepeye ?kt?m, bir zaman sonra, Dnenin ?aplak att??? kel ocu?u grdm, mmkn de?il, Dne kimseye z?rn?k koklatmaz, para verdi?ine asla inanmam, ?rendim ki, ?rendim ki, ocuk, kan kanseriymi?, yard?m etmek iin, ?aplak bahanesi, yaln?z biz miyiz byle incelen, ramazan davulcusu soka?a girdi?inde drt araban?n alarm zili birden almaya ba?l?yor, her gn stnde yorgun arg?n gitti?imiz bu sokakta, ne kald? elimizde, Dnenin anneannesi, yetmi? ya??nda, iekli entari istemi? babas?ndan bayram iin, ne kald? elimizde, bir iekli entari.. Gndelik bnlklerle zehirlenmemek iin byk bir kprye ihtiyac?m var. ?u sese ok ihtiyac?m var, hayat? kar??dan kar??ya geebilmek iin: ho?a kal tatl?m. (5)
Tam otuz sekiz virgl bir cmlenin iinde kullanm??. Yoksa, Hseyin Gazi Tepesine otuz sekiz dnemele mi ?k?l?yor?
Hseyin Gazi Tepesinde yat?yor Hseyin Gazi Hazretleri. Anadolu evliyalar?ndan, gazidervi?lerden.
Arkada?? Mrsel Baba Beypazar? da?lar?n?n tepesinde, o da Mamaktaki bu tepeden sanki onu gryor. Birbirleriyle haberle?ir gibiler.
Hani ?airin:
Ad?m ad?m, ta? ta? mlk tapulam??lar dedi?i(6)
Nahit Genin hayat? roman, yazd?klar? hayattan kesitler. Hayat?n ?inden. Hayat?n ?inden sayfas? 1982de mapusluk hayat?m?n hemen sonras?nda ?kard???m?z gazete. Hayat?n ?inden ad?nda tam sayfa yap?yorum. Nihat?n ilk yaz?lar?ndan biri bu sayfada yay?nland?. ?mza: Nihat Suat Gen.
Mamak ve Hseyin Gazi hat?ralar?m?z? onunla ok payla?m??t?m.
Mamakta askeri tutukevinde Hseyin gazi mar?lar? ile ko?ard?k.
Hseyingazi da??m?z
Gen k?zlard?r ryam?z
Piyade piyade
Hseyin Gazi iin ok Mamak ?iiri yazd?k.
Hseyin gazi ses vermez
Duvar gelir steni nefes vermez
Eskimi? oyunca??n heves vermez
Mamak kap?s?ndan ?kt???mda tam kar??mdayd? Nihat. Sar?ld?k birbirimize
Nihat Ahmet ve Ali abi
zgrl?n 80 sonras? serencam?nda Hamle y?llar?, Do?u? y?llar?, Yeni D?nce y?llar?, Belde y?llar?, ete y?llar?, Leman ve Veryans?na uzanan yksek yksek dalgalar stnde srf yapabilme tutkusu
Kafes adl? romanda Muhip sanki Nihat ile konu?maktad?r. Kafes, kafeste ilerleyen bir bcek, da?lar, ?rmaklar ve tutkularla rl kay?ts?zl?klar, mesuliyet ve ahlkla perinlenmi? grev a?k? hep birbirini drtmektedir.
Mekn konusunda Elias Canettinin Kitle ve ?ktidar kitab?n? iti?ini biliyorum. Nihat?n eserlerinde mekn?n onda ocuklu?undan ba?layarak en az annesi, babas?, a?klar?, arkada?lar? kadar belirleyici oldu?unu biliyoruz.
Canetti der ki:
Orman insandan daha yksektir. Etraf? evrili olabilir, her trden al?yla kaplanarak a??r? bym? olabilir; iine girilmesi zor olabilir; bir utan di?erine gemek daha da zor olabilir ama orman gerek bir yo?unluk ta??r. Onu orman yapan, bu yo?unlu?u yaratan yapraklar?d?r; yapraklar da ba??m?z?n stnde dururlar. Birbirine sar?lm?? tek tek a?alar?n yapraklar? yekpare bir at? olu?turur, ????? engelleyen ve kapsaml? bir glge yaratan i?te bu yapraklard?r.
?nsan bir a?a gibi dimdik durur ve kendisini di?er a?alar?n aras?na sokar. Ama a?alar insandan daha uzun boyludur ve insan onlara bakmak iin ba??n? yukar?ya kald?rmak zorundad?r. (7)
?nsan bir a?a gibi tek ve dimdik durur, durmal?; ve di?er a?alar?n aras?nda da mensubiyetini bulmal?.
Naz?m?n dedi?i gibi:
Ya?amak bir a?a gibi tek ve hr
Ve bir orman gibi karde?esine
Halk iinde Hak ile ya?amak da bylesi teklik okluk terkibi olsa gerek
O yzden erenler Mrsel Baba, Hseyin Gazi hem halk iinde ya?ay?p topluma maya ald?lar hem de byle ykseklerde, ormanlar?n da ucas?nda ufuklarla syle?ip birbirlerine selam gnderdiler.
?lk insandan gnmze da?lardaki, bay?rlardaki a?a kadar orman kadar insana yak?n ve onu var eden ok az ?ey vard?r.
?nsan?n evresindeki, ba?ka hibir do?al fenomen her daim insan?n stnde, ayn? zamanda a?a kalabal??? kadar yak?n ve o?ul nitelikte de?ildir. nk bulutlar geip gider, ya?mur buharla??p uar, y?ld?zlar da uzaktad?r. ?nsan? yukar?dan etkileyen btn do?al fenomenler iinde hibiri ona orman gibi her daim yak?n de?ildir. A?alar?n tepeleri eri?ilebilirdir; a?alara t?rman?labilir, meyveleri toplan?p a?a??ya indirilebilir; nk insanlar onlar? yiyerek ya?am??t?r.
Orman insan?n bak??lar?n? kendi byme ynne eker. Orman dzenli olarak yukar?ya do?ru byr; a?alar? yakla??k olarak e?ittir; asl?nda bu e?itlik yaln?zca ynlerindeki birrneklikten ibarettir. ?nsan bir kez ormana girdi mi kendisini bir bar?nakta hisseder.
?nsan orman?n en byk yo?unlu?a sahip oldu?u, bymenin devam etti?i tepe noktas?nda de?ildir. Tersine, yo?unluk ba??n?n stndedir ve onu korur. Bylelikle orman sayg?yla kar???k korku duygusunun ilk imgesidir. ?nsanlar?, ba?lar?n?n stndeki koruma kar??s?nda duyduklar? ?kranla yukar?ya bakmaya zorlar. (8)
?kranla yukar?ya bak?yoruz Nihat, Serkan, Ufuk ve ben.
Hseyin Gazi Tepesi onda Anadolunun ruhunu yans?tmas? ve orada tazelenmek iin uzun soluklu bir nefesi a?r??t?r?r.
Avukat Ufuk Do?an ile Nihat? al?p Hseyin Gazi Tepesinde Battal Gazinin de ata babas? olandan feyz almak, oradan Beypazar?na Serkan zle da?lar zeri da?lardan Mamaka ses vermek, ormanlar?n ucas?na eri?ip Mrsel Baba trbesinde tabiat?n iinde gece ve gndz fark?n? ellerimizle, yreklerimizle ve beynimizle hissetmek
Bk kalan bu kubbede bir ho? sad imi?
1) Elias Canetti, Kitle ve ?ktidar, ev.Gl?at Aygen, Ayr?nt? Yay?nlar?, ?stanbul 1998 S.415)
2) Bahattin Karako, Ay ?afa?? ok iek, Beyan Yay?nlar?, ?stanbul 1998) Yar?na hkmm gemez, heybemde az???m yok/ Ecel pusuda bekler ve benim acelem var/ Karanl???n i? sesi kalkans?z kar??lanmaz/?rp?n?r tutunacak dal? olmayan ku?lar/ Benim de acelem var diye ba?layan ve son m?srada Yz ak gitmek iin bu gnden acelem var! diye biten ?iir.
3) Joachim Radkau, Do?a ve ?ktidar, ev. Nafiz Gder, Trkiye ?? Bankas? Kltr Yay?nlar?, ?stanbul 2009
4) Nihat Gen, Poz Veren Da?lar, www.veryans?ntv.com
5) Nihat Gen, So?uk Sabun, son sayfa, Mitos Yay?nlar?, ?stanbul 1994
6) Ali Akba??n bir ?iirinden. Ali Akba? da Kahramanmara?l?, Abdurrahim Karako ve Bahattin Karako gibi. Bu de bizim edebiyat ortam?m?z iinde Nihat ve benim a?abeylerimizdi. nn aras?nda bir so?ukluk oldu mu Nihatla beraber zerdik o?unlukla.
7) Elias Canetti, Kitle ve ?ktidar, ev.Gl?at Aygen, Ayr?nt? Yay?nlar?, ?stanbul 1998 S.90)
8) Canetti, age, s 91