Depremde en fazla can kayb?n?n ya?and??? yer olan Hatay, ayn? zamanda bir�ok il�esini de b�y�k �l��de kaybetti. ?imdilerde ?ehirdeki bo?luk i? makineleriyle, in?aat ?antiyeleriyle doldurulmaya �al???l?yor. Elbette depremde hayat?n? kaybedenlerin ac?s?, onlar? tan?yan son insan da bu d�nyadan g��ene kadar devam edecek.

�lkenin bir k�?esinde bir felaket ya?and???nda, y�zlerce kilometre uzaktakilerde bir duygu uyan?r. Kederin, dayan??man?n ve �fkenin toplam?d?r bu duygu. Felaket bizim ba??m?zda patlamam??t?r, hayat?m?z? do?rudan etkilememi?tir ama ac?s?n? hissederiz. Ge�ici bir durumdur bizler i�in ama o ilk g�nler soka?a �?k?nca daha anlay??l? oluruz mesela. Trafikte birbirimize yol veririz. Ki?isel g�ndemlerimizi unuturuz, ba?ka bir ?ey yapmay?, farkl? bir ?eyle ilgilenmeyi b�sb�t�n ay?p sayar?z.



6 ?ubat da b�t�n memleket i�in b�yleydi.



Depremin ard?ndan b�lgeye do?ru yola �?kanlar bu duygunun ete-kemi?e b�r�nd�?�n� de canl? kanl? g�r�yordu.



Yollar, b�lgeye yard?m yeti?tirmeye �al??anlarla doluydu. B�yle bir milletin evlad? oldu?umuz i�in ya?ad???m?z gururun yan? s?ra en k���k depremde kendimiz ya da sevdiklerimizin enkaz alt?nda kalaca??n? bilmemizin verdi?i �fke ve �aresizli?in bile?kesinden do?an bir duygu ya??yorduk yollarda. Elbette, h�l� enkazlarda yard?m bekleyen binlerce dermans?z nefesin ac?s?n? hissederek�



Galiba, �Bu millet, devletten b�y�k� c�mlesi ilk o zaman akl?mdan ge�ti. Hatay�a vard???m?z ilk anda, enkaz?n ba??nda yak?nlar?n? kurtarmak i�in �?rp?nan Antakyal? bir han?mefendi �Ellerimizi kep�e yapt?k, kaz?yoruz, ne yapal?m� diyordu mesela. ?nsan�st� bir �abaya ama insan?n s?n?rlar?n? zorlayan koyu bir �aresizli?e tan?k olduk.



?lk g�nlerde herkesten �koordinasyonsuzluk� kelimesini duyuyorduk.



�Arama-kurtarma �al??malar?n?n koordinasyonsuzlu?u�, �Tahliye koordinasyonsuzlu?u�, �Yard?m da??t?m koordinasyonsuzlu?u��



�Koordinasyon� diye ortaya konulan mimariye g�re, �rne?in Hatay�da deprem olursa Kahramanmara?�tan ekipler y�nlendirilecekti; Kahramanmara?�?n imdad?na Gaziantep yeti?ecekti ancak koordinasyonu yapacaklar?n da depremde enkaz alt?nda kalabileceklerine, Kahramanmara?�?n, Hatay�?n, Gaziantep�in, Ad?yaman�?n ayn? anda y?k?labilece?ine y�nelik bir �ng�r� yoktu. Kamu g�revlilerinin ayn? g�n, ayn? anda ailelerinin canlar?n?n derdine d�?ebilece?i d�?�n�lmemi?ti.



Oysa tarih, bir-iki kez de?il tam alt? kez; 47, 115, 341, 458, 526 ve 528 y?llar?nda bu depremi bize haber vermi?ti. Roma�da �tanr?lar?n gazab?� oldu?una inan?lan ve co?rafyada en �ok can kayb?na neden olan depremler aras?ndaki bu felaketlere ra?men ovaya ?ehir kurma ?srar?m?z bitmedi.



Sa? siyasetin sevdi?i bir slogan vard?r: �Halka hizmet Hakk�a hizmettir.� Sosyal-demokrat belediyeler, muhafazak�r m�teahhitler ve ta?eronlar el ele vererek, �rne?in Kahramanmara?�ta bostanlar? imara a�arak, imar planlar?yla oynayarak bu �hizmetin� en veciz �rneklerini g�sterdiler. Hakk�a hizmet ettiler mi bilmiyoruz ama imar tanr?lar?na �ok kurban verdiler.



6 ?ubat�tan Sonra Hatay



6 ?ubat depremleri konu?ulurken Hatay�?n daha yak?ndan incelenmesi gerekiyor. ��nk� depremde en fazla can kayb?n?n ya?and??? yer olan Hatay, ayn? zamanda ?ehir merkezi olan Antakya ile birlikte bir�ok il�esini de b�y�k �l��de kaybetti. Hatay�a Adana �zerinden gelirken de?i?en co?rafyay? �ok yak?ndan hissediyorsunuz. Adana da depremden etkilenmi?ti ancak bug�n ?ehir t�m dinamikleriyle ayakta. Hatay�da ise maalesef tablo �ok daha a??r�



?imdi, �o?u deprem b�lgesinde olmak �zere milyonlarca insan �normalle?meyi� bekliyor. ?lk etapta kurulan �ad?r kentler yerini konteyner kentlere b?rakt?. Depremin hemen ard?ndan farkl? ?ehirlere giden b�lge halk?n?n ise geri d�nmeye ba?lad???n? �?reniyoruz. Bu durum �zellikle deprem b�lgelerindeki insanlar?n psikolojisini, bir nebze de olsa olumlu etkiliyor.



Enkaz kald?rma �al??malar? b�y�k oranda tamamlansa da a??r hasarl? binalar?n y?k?m s�recinin devam etti?ini �?rendim. AFAD�?n yay?nlad??? genelgeye g�re orta hasarl? binalar g��lendirilmezse a??r hasarl? binalar gibi y?k?lacak. G��lendirme �al??mas?n?n yap?ld??? orta hasarl? binalara sahip vatanda?lar, denetimden ge�erse binalar?n? kullanmaya devam edebiliyorlar. Hatayl? bir arkada??m, binalar?n?n stat�s�n�n �a??r hasarl?dan� orta hasarl?ya �evrilmesi i�in yarg? s�recini bekleyen m�lk sahiplerinin, bina duvarlar?na �Yarg? karar? bekleniyor. Y?kmay?n� diye yazd???n? s�yl�yor. Bu, hayattan beklentinin devam etti?inin g�stergesi ancak al?nan derslerin, yap?lan ezberlerin �ok kolay unutuldu?unu da g�steriyor.



Hatay�?n B�y�k Bo?lu?u



�Hatay b�y�k bir ?antiye gibi� diyor arkada??m Selim. Depreme Hatay�da yakaland?. �Enkazlar kald?r?ld?ktan sonra sokaklarda, meydanlarda bo?luklar kald?. ?lk g�rd�?�mde �bu benim ?ehrim mi� diyerek yabanc?l?k �ekiyordum. Ama insan bu, her ?eye al???yor� diye ekliyor.



�zellikle ge�en bir y?lda deprem b�lgelerinde tahrip olan i? alanlar?n?n aya?a kald?r?lma gayretiyle istihdam?n yava? yava? normale d�n�? e?iliminde oldu?unu �?reniyorum sonra. Ancak yevmiye usul� veya par�a ba?? hizmet veren i? kollar?ndaki insanlar?n gelir temininde zorland??? aktar?l?yor. Bu nedenle deprem b�lgelerine y�nelik olarak t�m kesimleri kucaklayan istihdam projelerinin art?r?lmas? gerekiyor. �zellikle k���k esnaf?n konteyner gibi yap?larla tekrar olu?turmaya ba?lad??? ticari konumun ilerleyen s�re�lerde kademeli olarak in?a edilecek yeni ticari yap?lara aktar?lmas? ve bu �er�evede verilen te?viklere eri?imin yine hayat?n normale d�n�? �abalar?nda etkili olaca?? da belirtilen hususlardan biri.



Hatay�da g�rev yapan bir doktor, hem genel sa?l?k ihtiya�lar?na cevap verecek ciddi bir mekanizma kurulmas? hem de psikolojik ihtiya�lar?n kar??lanmas?n?n �zerinde ciddiyetle durulmas? gerekti?ini ifade ediyor. �zellikle toplu bar?nma alanlar?ndaki ya?am ve y?k?ma u?rayan ?ehirde solunan hava insanlar?n s?k s?k hasta olmas?na neden oluyor. H�lasa, deprem b�lgesindeki hastanelerin ve sa?l?k personellerinin art?r?lmas? gerekiyor.



B�lge ile ilgili garip bir durum ise h�l� hava ula??m?nda ya?an?yor. Hatay�dan u�akla ?stanbul veya Ankara�ya gidilebiliyor ancak Hatay�a gelinemiyor. Bu durumun en k?sa s�rede ��z�mlenerek Hatay�a u�akla geli?lerin yeniden a�?lmas? b�lge halk? taraf?ndan talep ediliyor.



Deprem sonucu organizasyon yap?s? b�y�k oranda ��ken Hatay B�y�k?ehir Belediyesi�ne kar?? Hatay halk?nda bir rahats?zl?k g�ze �arp?yor. Bu durum il�e belediyeleri i�in de ge�erli. Ge�en bir y?l?n ard?ndan insanlar olumsuzluklar hakk?nda konu?mak yerine daha ziyade sessiz kalarak tepkilerini g�stermeyi tercih ettiler. Ancak depremin y?ld�n�m�nde, ac? tekrar harland???nda, kar??lar?na �?kan Hatay B�y�k?ehir Belediye Ba?kan? L�tfi Sava?�?n yuhalanmas?yla ilk y?l?n ard?ndan ilk b�y�k toplumsal tepki hissedildi. Asl?nda �n�m�zdeki se�imler Hatay halk?n?n birincil g�ndeminde de?il. As?l ihtiya�, e?yan?n tabiat?na uygun olarak bar?nma. Bu nedenle TOK? taraf?ndan in?a edilen deprem konutlar?n?n ne durumda oldu?u her g�n yak?ndan takip ediliyor.



Depremden �nce �ok canl? bir ?ehir olan Hatay, ?imdi Selim�in bahsetti?i bo?lu?u i? makineleriyle, in?aat ?antiyeleriyle doldurmaya �al???yor. Elbette depremde hayat?n? kaybedenlerin ac?s?, onlar? tan?yan son insan da bu d�nyadan g��ene kadar devam edecek.