T�rk d�nyas?n?n b�y�k s�z ustas? Seyyid Muhammed Huseyin Behcet-i Tebriz�, Tebriz�de d�nyaya geldi. Do?umuyla ilgili olarak 1905-1908 y?llar? aras?nda farkl? tarihler verilir. Dava vekili olan babas? ?sm�il M�sev� g�zel sanatlar a???? k�lt�rl� biriydi. Muhammed H�seyin �nceleri �Behcet�, daha sonra �?ehriy�r� mahlas?n? kullanm??t?r. ?ehriyar mahlas?n? H�f?z divan?ndan yapt??? �� tefe��l sonucu bizzat Haf?z�dan alm??t?r.

1906�da ba?layan ?ran Me?rutiyet Hareketi�nin Tebriz�de yol a�t??? sosyal, siyasal ve ekonomik �alkant?lar y�z�nden ailesi 1909�y?l?nda Ho?ginab k�y�ne g�� etti. ?lk�?renimine Ho?ginab civar?ndaki Kay??kur?ak k�y�nde ald??? Fars�a dersleriyle ba?lad?.

1912�de ailesi Tebriz�e d�nd�. �?renimine Medrese-yi M�ttehide ve F�y�z�t gibi okullarda devam ettikten sonra Medrese-i T�libiyye�den mezun oldu.
Bu okulda Fars�a�s?n? geli?tirdi; Arap dili ve edebiyat? okudu. Bir yandan da �zel olarak Frans?zca dersleri al?yordu. Fars�a ilk ?iirleri Tebriz�de Muhammediye Mektebi�nin Edeb adl? dergisinde �?kt? (1920). Liseyi Tahran�da D�r�lf�n�n�da tamamlad?. Y�ksek �?renimine T?p Fak�ltesi�nde ba?lad?.
Fars�a ilk ?iir kitab? Sed�-yi Hud� 1929�da Tahran�da yay?nland?. Melik�??uar� Bah�r kitaba yazd??? �ns�zde -baz? edebiyat�?lar abart?l? bulsa da- onu sadece ?ran�?n de?il b�t�n Do?unun gelecekte �v�nece?i bir ?air olarak takdim etti.

Fak�ltede S�reyy� adl? bir k?zla ya?ad??? a?k maceras? y�z�nden son s?n?fta bitirme s?navlar?na kat?lamad?. Ayn? k?z? isteyen, ?ran saray?na yak?n bir ailenin m�dahalesiyle hapsedildikten sonra Ni?abur�a s�rg�n edildi (1929).

Sabah?nda Ni?abura�a s�rg�n gidece?i gece son bir kez g�rmek i�in S�reyya�y? bekleyen ?airin kaleme ald??? �Beh�etabad Hat?ras?� adl? ?iiri �ok be?enilmi? ve dillere destan olmu?tur.

T�rk�enin ?ran co?rafyas?ndaki son b�y�k ?airi ?ehriyar'?n hat?ralar?, hayalleri, bekleyi?i, �zleyi?i ve serzeni?ini �ok g�zel anlatan hikayesi y�rek s?zlat?r. �??klar?n her gecesi gibi y?ld?z sayarak ge�irilen bir gece bir t�rl� g�r�nmeyen S�reyya y?ld?z?n?n gelmeyi?inin, o g�n ?ehirden s�rg�n edilecek �??k

?ehriy�r�?n o bekleyi?inin hat?ras?:
Gece sabaha kadar sevgilisini bekleyen ?ehriyar�?n g�nl�nden dizelerine ak?tt??? duygular?na yer veren o �nl� ?iiri:

Ulduz sayarak g�zlemi?em her gece yar?
Ge� gelmededir yar, yine olmu? gece yar?
G�zler as?l?, yok ne garalt?, ne de bir ses
Batm?? gula??m, g�r ne d�?�rmekdedi dar?

Yatm?? ham?, bir Allah uyakt?r, dahi bir men
Menden a?a?? kimse yok, ondan da yukar?

Tan ulduzu istir �?ha, g�z yalvar?r �?hma
O �?kmasa da, ulduzumun yoktu �?kar?
Gelmez, tan?ram baht?m?, indi a?arar s�bh
Ga? bele a?ard?k�a, daha ba? da a?ar?

A?k?n ki garar?nda vefa olmuyacakm??
Bilmem ki tebiet niye goymu? bu garar??
Ri?hendle g?rcand? seher, s�yledi durma
Can korhusu var ak??n, uduzdun bu kumar?

Oldum gara g�n, ayr?lal? ol sar? telden
Bunca gara g�nlerdir eden rengimi sar?
G�zya?lar? her yerden akarsa meni tu?lar
Deryaye bakar, bellidi �aylar?n ahar?

Ez bes meni yaprak kimi hicranda sarald?p
Bahsan �z�ne sanki g?z?l g�ld�, g?zar?
Mihrab-i ?efekte �z�m� secdede g�rd�m
Gan i�re gemim yok, �z�m olsun sene sar?

A?k? var?yd? ?ehriyar'?n, g�ll� �i�ekli
Efsus, garayel esti, hezan oldu bahar?

1932-1934 y?llar?nda Ni?abur ve Horasan�?n baz? ?ehirlerinde noter idarelerinde g�rev yapt?. Ard?ndan d�nd�?� Tahran�da �e?itli i?lerde �al??t?; daha sonra bir bankada muhasebeci olarak y?llarca g�rev yapt?.

1935�te babas?n?n vefat?yla k?sa bir m�ddet i�in Tebriz�e d�nd�. 1942-1943 y?llar?nda ruhsal bunal?m ge�irmeye ba?layan ve d�rt y?l kadar m�nzevi bir hayat ya?ayan ?ehriy�r 1946�da annesinin Tahran�a gelip kendisine destek vermesi sayesinde bunal?mdan kurtuldu.

Bu s?rada annesinin, yazd??? ?iirleri anlamad???n? s�ylemesi �zerine �zer� T�rk�esi�yle ?iir yazmaya ba?lad?. �Heyder Baba�ya Sal�m� adl? ?iirini 1950�de kaleme ald?; ?iir b�y�k ilgiyle kar??land?. 1951�de Tahran�da bas?ld?:

Heyder Baba, d�nya yalan d�nyad?
S�leyman�dan, Nuh�dan kalan d�nyad?
O?ul do?an, derde salan d�nyad?
Her kimseye her ne verib al?bd?
Eflatun�dan bir kuru ad kal?bd?

Heyder Baba, g�l kon�esi handand?
Amma hay?f, �rek gazas? kand?
Zindeg�nl?k bir karanl?k zindand?
Bu zindan?n derbe�esin a�an yok
Bu darl?kdan bir kurtulub ka�an yok

Heyder Baba, senin �z�n a? olsun
D�rt bir yan?n bulak olsun, ba? olsun
Bizden sora senin ba??n sa? olsun
D�nya kazov-kader, �l�m-itimdi
D�nya boyu o?ulsuzdu, yetimdi

Heyder Baba, yolum senden ke� oldu
�mr�m ke�di, gelenmedim ge� oldu
He� bilmedim g�zellerin ne� oldu
Bilmezidim d�ngeler var, d�n�m var
?tginlik var, ayr?l?k var, �l�m var

Heyder Baba, igit emek itirmez
�m�r ge�er efsus bere bitirmez
N�merd olan �mr� ba?a yetirmez
Biz de vallah unutmar?k sizleri
G�renmesek hel�l edin bizleri

1952�de annesi vefat edince yeniden b�y�k sars?nt? ge�irdi ve dostlar? onu Tebriz�e d�nmesi i�in ikna etti. 1953�te halas?n?n k?z? Az�ze ile evlendi. 1954-1969 y?llar?nda Tebriz�de ya?ad?. Burada �Heyder Baba�ya Sel�m�?n ikinci b�l�m�n� 1967�de yay?nlad?. 1968�de Tahran�a gitti. Sosyal ve siyasal olaylarla ilgili ?iirler yazmaya ba?lad?. 1973�te Tahran�a yerle?ti. 1977�de e?inin aniden vefat? ?airi yeniden bunal?ma s�r�kledi.

1979 ?ran ?sl�m Devrimi ?airin �mitlerini canland?rd?; yeni d�nemi heyecan ve sevin�le kar??lad?. Azerbaycan T�rkleri�nin Tahran�daki k�lt�r hayat?na �nemli katk?larda bulundu. Doktor Cevad Heyet ve arkada?lar?n?n �?kard??? Fars�a-T�rk�e Varl?k dergisinde yeni ?iirleri �?kt?; ?iirleri ve sanat? hakk?nda bir�ok makale yay?nland?.

�mr�n�n son y?llar?n? hastal?klarla m�cadele ederek ge�iren ?ehriy�r 18 Eyl�l 1988�de Tahran�da vefat etti; vasiyeti gere?i cenazesi Tebriz�e g�t�r�lerek Makberet�??uar� adl? mezarl?kta defnedildi.

?ehriy�r'?n son derece hassas bir kalbi vard?r; en ufak bir iyilik veya g�zellik kar??s?nda etkilenir; en ufak bir ilgisizlik ve k�t�l�k kar??s?nda son derece s?k?l?r.

G�l�n De?eri D�?er
G�l�n de?eri d�?er sen bah�eye gelince
Yusuf�un de?eri d�?er sen pazara gelince

Ay buluta saklan?r sen sa�a?a gelince
G�l dikenden d�?�k olur sen g�l ba??na gelince

Ey g�zeller g�zeli Ey h�k�mdar?m benim, ey ordunun ay?
Teslim bayra??n? �ektim sen sava?a gelince

Ayd?nl?k g�n�m� kendime karanl?k gece yapt?m a?k?ndan ben
Karanl?k geceme mum olarak gelirsin diye sen

Umuyorum bayg?n nergis g�zlerinle ben
Gecenin bir yar?s?nda bana uyan?k gelirsin diye sen

Bir �m�r candan tapar?m hastal?k gecesine
Bir gece hastan?n ba??na hem?ire gelirsin diye sen

Ey s?k?nt?l?lar?n halini d�?�nmeyen sen
D�?�n; bir g�n sen s?k?nt?lara d�?erim diye ben

B�yle g�zellikle ey eski sevgilinin hat?ras?
�z�l�r�m; ba?kalar?n?n akl?na gelirsin diye sen
Neden ?imdi�?
Geldin, sana kurban can?m, ama ?imdi neden?
Ey vefas?z, ben yataklara d�?t�kten sonra neden?

Ey g�zel, senin naz?n u?runa gen�li?imizi verdik biz
Art?k gen�lere nazlan ?imdi, bize nazlanman neden?

G�ky�z� kavu?mak isteyenlerin haline a?l?yorken
Hayretteyim, par�alanm?yor bu d�nya neden?

G�l��n ayr?l?k hazan?nda ey h�z�nl� b�lb�l
Suskunluktu vefan?n ?art?, bu �??l?klar neden?

Yolculu?a �?kmazd?n sen sevgilin olamadan ey ?ehriyar
Bu yolculu?un k?yamete senin, tek ba??na neden?

Tebrizli ?air ?brahim ?kbali�nin ?ehriyar�?n ard?ndan kaleme alm?? oldu?u onu �zlemle anan bir gazeli:

Gemli Bahar
?enlik edir cihan ki gelip n�vbehar?m?z
Men de fe?�n ki bizleri terk etti y�r?m?z

Bah bir g�zel semas?na itmi? ?ubar?da
Guya ki hey vurup at?na ?ehsuvar?m?z

Men Lale�ye ne �zle bah?m ?�d olum hele
Matemlidir ?eminde dil-i d�?d�r?m?z

Gevi gan ilen nigar ola �??klar?n �z�
G�zlerdeki ya?? daha silmez nig�r?m?z

Bir c�r�e ile mest eylemi?ti bizleri veli
Min kase ile ref olabilmez hum�r?m?z

Seller �z�nde dal?alan?r Sara�n?n sa�?
Ancak ki nek? olupdu suya r�zg�r?m?z

Yaz s�bh�n�n gay?tma??na tab edemmirem
Yeldalara gavu?du uzun intizar?m?z

G�ller d�?�pd� her bere bir renge ?ermiden
Seyrane �?hmay?bd? bu il g�l��zar?m?z

?kbaliya revad? behar?n hezan ola
Elden gidipdi yaz t�reden ?ehriyar?m?z

KAYNAK�A
Burka��, Seyyid Muhammed B�k?r, Sohenver�n-i N�m�-yi Mu��s?r, Tahran 1373 h?., I-VI.
H�kim�, ?sm��l, Edebiyy�t-i Mu�sir-i �r�n, 1373 h?.
Muhammed H�seyn ?ehriyar, D�v�n-i ?ehriy�r, Tahran 1377 h?., I-III.
Muhammed�, Hasan Al�, Ez Bah�r T� ?ehriy�r, Tahran 1375 h?.
Yahakk�, Muhammed Ca�fer, �un Seb�-yi Te?ne/Edebiyy�t-i Mu��s?r-i F�rs�, Tahran 1379 h?.