Trk budunug at? ksi yok bolmazun tiyin kang?m kagan?g gm katunug ktrni? tengri il birigme: Trk milletinin ad? san? yok olmas?n diye, babam ka?an?, annem hatunu ykselten tanr? Bilge Ka?an Abidesi, Do?u Cephesi
Orta Asyada ya?am?? olan Trk kad?nlar?n?n sosyal statleri, ynetimdeki pozisyonlar? ve e?itim seviyeleri hakk?ndaki bilgilerimiz olduka s?n?rl? olmas?na ra?men Trk kitabelerinde zellikle de Orhun Yaz?tlar?nda hatun ve hatunun buyru?u ile ba?layan ynetimsel ifadelere ve kad?n?n stn tutulup vld? sat?rlara s?ka rastlanmaktad?r. Hatun lakab? ilk kez Gktrkler zaman?nda devlet ynetiminde hak sahibi kad?n anlam?nda kullan?larak kayda gemi?tir. Bu yksek konuma bakarak kad?nlar?n erkeklerle e?it haklara sahip oldu?u ve erkekler kadar iyi bir e?itim ald??? sylenebilir. ?slam ncesi Trk devletlerinde kad?n?n konumunu inceledi?imizde gryoruz ki o dneme ait di?er toplumlar?n aksine kad?n el stnde tutulmu?tur. En iyi ?aman bile kad?nlar aras?ndan ?km??t?r.
Trk mitolojisinde kad?nlar?n liderlik zelliklerinin vurguland??? pek ok anlat? yer almaktad?r. rne?in Trklerdeki anaerkil zellikleri ilk kez Gktrk yaz?tlar?nda (Kltigin Yaz?t?n?n do?u yznde) ad? geen ?efkat Tanr?as? Umay Ana Mitinde grmekteyiz. ?skitlerin Tomris Hatunu da Pers kral?na boyun e?meyen cesur Trk Kad?n Hkmdar olarak an?lmaktad?r. Ayn? ?ekilde Uygurlar?n Tu-chie-chih/ Tu? ?ad unvanl? reisi Hakan Alp ?lteberin annesi Ulu? Hatun da o?lu sava?tayken, halk? idare eder, kanunlara uymayanlar? cezaland?r?rd?.
?slamiyetin kabulnden sonra bile kad?nlara ayr?mc? bir yakla??m olmad??? grlm?tr. Nitekim Kutadgu Biligde ?u ifadelere yer verilir: Senin ay gibi bir o?lun veya k?z?n olursa, onu kendi evinde terbiye et, bu i?i yabanc? ellere b?rakma. St annesi olarak iyi ve temiz bir kad?n tut; o?lun ya da k?z?n temiz byr ve uzun mrl olur. Kutlu? Terken Hatunun k?z? Sefvetddin Padi?ah Hatunun da ok yetenekli ve iyi e?itim alm?? oldu?u bilinmektedir. Padi?ah Hatun, dzyaz? ve ?iir yazan hattat ve nakka? olan bir kad?nd?.
Trk tarihinin her dneminde nemli bir konuma sahip olan kad?n sultanlar, Katun (Hatun), Terken ve Kunuy gibi nemli unvanlar ile onurland?r?lm??t?r. Anadolu Seluklular ve Beylikleri dneminde ise kad?n valiler grev yapm?? (Do?a Hatun 1340-1350; M?s?r Hatun 1420-1435 y?llar? aras?nda; Kayseri Valisi olarak grev yapm??lard?r), yurt d???na eliler gndermi?, hamam, medrese, ?ifahaneler yapt?rm??lard?r. M?s?r Hatun 1432de Kudste bir medrese yapt?r?p vak?f kurmu?tur. Kayserideki Hatuniye Medresesini de M?s?r (di?er ad?yla Hatice Hatun) Hatun yapt?rm??t?r.
Anadoluda kad?nlar hem toplumsal hem de iktisadi hayatta aktif rol oynam??lard?r. rne?in Anadolu Seluklular? zaman?nda kad?nlar, Fakiregan diye adland?r?lan Bac?yan-? Rum te?kilat? ad?ndaki kad?n kollar?yla aktif rol oynam??, keecilikten kilim ve hal? dokumac?l???na kadar pek ok alanda giri?imde bulunarak retime gemi?, yeni i? sahalar? olu?turmu?lard?r. Bac?yan-? Rum (Anadolu Bac?lar?) Anadolu Kad?nlar Birli?i anlam?na gelmektedir. Rum kelimesi ise Anadolu anlam?n? ifade etmektedir. Bac?yan-? Rumun liderli?ini Ahi Evran?n (?eyh Nas?rddin Mahmut) e?i, nl mutasavv?f ?eyh Evhadddin Hamid el- Kirmaninin k?z? Fatma Bac? yapm??t?r. Fatma Bac?, ba?ta Hac? Bekta? olmak zere dervi? ve erenler taraf?ndan sayg? grm? bir kad?nd?r ve bundan dolay?d?r ki Kad?n Ana diye de an?lm??t?r. Kad?nlara giri?imci olmalar? iin verilen mesleki ve teknik e?itimler, usta-?rak ili?kisi erevesinde kad?nlar?n mesleki yeteneklerine gre ve uygulamal? olarak verilmi?tir. Te?kilattaki her bac?n?n mesle?ini ?rendi?i bir ustas? bulunmakta, bu usta yaln?zca ticari hayatta de?il, e?itimden sonra da rehberlik etmekteydi. Bac?lar, yaln?zca kad?nlar?n faaliyet gsterdi?i sanayi sitelerinde yan yana olan dkknlarda i?lerini srdrm?lerdir. Gnmzn kmelenme anlay???n? yans?tan bu uygulama sayesinde sat??lar ve verim artm??, rne kolay ula??labilmi?tir. Bac?yan-? Rum te?kilat?nda mesleki e?itimin yan? s?ra kltrel, sanatsal ve tasavvufi e?itimler de verildi?i iin ekonomik ve kltrel yap?ya da katk? sa?lanm??t?r. O dnemin kad?nlar? erkeklerle birlikte dini sohbetlere, tasavvufi toplant?lara i?tirak edemedikleri iin Bac? te?kilatlar?n?n ba??ndaki Bac?lar, Ahi ocaklar?nda ?eyhin verdi?i e?itimi bir arac? olarak Bac? Oca??ndaki kad?nlara aktarmakta, bylelikle Ahi ahlak? ticari faaliyetlerde bulunacak kad?nlar taraf?ndan da ?renilmekteydi.
Eski Trklerde kad?nlar, sosyal alanda da ba?ka devletlerde olmayan pek ok hakka sahiptirler. Trklerde (rne?in Uygurlar) kad?n?n bo?anma hakk? erkek ile ayn?yd?. Kad?nlar erkeklerle e?it oranda mal mlk sahibi olabiliyordu.
Osmanl?n?n kurulu?undan Trkiye Cumhuriyetinin kurulu?una kadar kad?n, evde evlad?na ana, cephede d?man?na silah olmu?; toplumsal a?dan de?erli ve kahraman say?lm??t?r. Milli Mcadele Dneminde direni? hareketi iinde yer alan Trk kad?n? mcadeleci kimli?iyle n plana ?km??, Tevhid-i Tedrisat ve Medeni Kanunun kabul edilmesiyle birlikte de hem sosyal alanda hem de e?itim alan?nda erkelerle e?it haklara sahip olmu?tur. Trk Ocaklar?n?n ve Trk Kad?n Birli?inin bu geli?melerde nemli katk?s? bulunmaktad?r.
Cumhuriyetin ilan?yla beraber Gazi Mustafa Kemal Atatrk, birok Avrupa lkesinden nce kad?nlara 1930da belediye seimlerine kat?lma, 1933te muhtar seme ve seilme son olarak da 1934te milletvekili seme ve seilme hakk?n? vermi?tir.
Atatrkn kad?nlara verdi?i bu yksek de?er sayesinde kad?nlar, erkelerle e?it haklara sahip olmu?, toplumda sz sahibi olmaya devam etmi?tir.
Toplumu kalk?nd?rmak istiyorsak, izlememiz gereken daha emin ve daha etkili bir yol vard?r. O da Trk kad?n?n? al??malar?m?za ortak etmek, hayat?m?z? onunla birlikte yrtmek, kad?n?n, bilimsel, toplumsal ve ekonomik hayatta erke?in orta??, arkada??, yard?mc?s? ve koruyucusu yapma yoludur.
-Mustafa Kemal Atatrkn 1925 Kastamonuda yapt??? konu?madan-