Onlar as?rlar ncesinden bugne uzanan nyarg?larla ?slama ve Mslmanlara mesafeli Bat? kltrnde do?dular, yeti?tiler. Ancak bu onlar?n hakikati bulmalar?na, ?slam dini ve medeniyetini tan?malar?na ve tan?tmalar?na mani olamad?.
Dr'l-?slm topraklar?nda do?mu? olman?n bize sa?lad??? kolayl?k nedeniyle rehavet iindeyiz. Y?llar nce Mehmet Akif Ersoy, "Safta emeksizce ya?amak, al??maks?z?n amac?na eri?mek hakk?n?, byle bir midi kim veriyor?" diye sormu?tu. Ba?ka bir inantan Mslmanl??a geen ki?ilerin hikyelerindeki mutluluk ve kendilerince ?slam'? anlat??lar?ndaki tat kar??s?nda sahip oldu?umuz k?ymetin fark?na var?yoruz. Mslman olduktan sonra tebli? yaz?lar? ve konferanslar?yla ?slam'? anlatmaya al??anlarda Sezai Karako'un ?u m?sralar?n? gryoruz: "?slm bir sevinti kaplard? iimizi."
Son y?llarda ileti?imin artmas?yla daha abuk haber ald???m?z ihtida haberleri yz gldryor. Spordan siyasete, edebiyattan sinemaya, sahne dnyas?ndan akademiye birok nl isim ?slm'la ?erefleniyor. Bu yaz?da ?slam d?ncesi alan?nda metinler reten ve sonradan hidayete eren belli ba?l? isimleri anaca??z.
Gelenekteki hakikat avc?s?: Ren Gunon
Modernlik ve gelenek aras?ndaki ayr?ma dikkat eken Ren Gunon, Gelenekselci Ekol'n (Tradisyonalizm) en nemli temsilcilerinden biridir. 1886 y?l?nda Fransa'da dnyaya gelir, kat? bir Katolik ailede byr. Matematik, felsefe, edebiyat e?itimi ald?ktan sonra o dnemin di?er ara?t?rmac?lar? gibi in, Hindistan, ?ran ve M?s?r'daki din alg?s? ve ezoterik gelenekleri zerinde ke?iflerde bulunur. ?nan olarak nas?l bir tercih yapaca?? herkes taraf?ndan merak edilirken 27 ya??nda, tan?nm?? bir yazar olarak ?slam'a ihtida ederek Abdlvhid Yahya ismini al?r. ?svireli ressam ?van Gustav Aguli vas?tas?yla ?eyh Abdurrahman Eli? el-Kebr ile tan??mas? buna vesile olur. Fransa'daki artan bask?lar sonras? 1930'da M?s?r'a geer ve vefat?na kadar Kahire'de mnzevi bir hayat ya?ar. yle ki yaz?lar?n? seven bir okuru, yan kom?usu olan ?eyh Abdulvhid Yahya'n?n gerekte Ren Gunon oldu?unu y?llar boyu anlayamaz.
Burada Martin Lings ve Frithjof Schuon ile de gr?r.
16. yzy?ldan bu yana Avrupa'n?n iinde bulundu?u durumu dini hassasiyetten uzak, bireyci, maddeci, bilginin de?ersiz grld? bir "karanl?k a?" olarak tan?mlar. ?slm ba?ta olmak zere as?rl?k dini geleneklerdeki hakikatin k?ymetine dikkat eker. Manevi bir ar?nma ve terbiyenin gereklili?ini vurgular. Bat? uygarl???n?n modern bunal?mdan kurtulma reetesinde; grdklerimizin tesinde bir hakikat evreni ve hikmet ihtiyac? vard?r. Eylem kar??s?nda bilginin stnl?n savunur. Bahsi geen as?rl?k dini geleneklerdeki hakikati bir ara olarak kullan?r. Do?u'nun geleneksel ?retilerinin Bat? dnyas?nda tan?nmas?nda nemli bir rol stlenir. Sahte maneviyat e?ilimleri konusunda insanl??? uyarmaya gayret eden Gunon, Bat?'daki birok ihtida hikyesine vesile olur. lkemizde de yay?nlanan Modern Dnyan?n Bunal?m?, Do?u ve Bat?, Varl?k Mertebeleri kitaplar?na imza atar.
Sanat ile iktisat aras?nda bir garip: Abdlkadir Es-Sufi
?skoya'da dnyaya gelen (1930) Ian Dallas; gazeteci, senarist, oyuncu, yazar olarak tan?n?r. ?ngiliz televizyonlar?nda senaryosunu yazd??? diziler gsterilir, ?talyan ynetmen Federico Fellini'nin filminde oynar. Eric Clapton ba?ta olmak zere Londra'n?n nde gelen sanat?lar?yla diyalog halindedir. 1967'de Fas'a gider ve bir Ramazan gn ?slam'la m?erref olur. Yeni kimli?i Abdlkadir es-Sufi ile aray?? pe?indeki Bat?l? ruhlar? ?slm'a davet iin al???r. Bu amala enstit, yay?nevi kuran, cami yap?m?nda nc olan es-Sufi, 1976 y?l?nda ?slam'? kabul etmi? mritleriyle birlikte Norwich'te bir "Mslman Ky" kurar. 1978'de ise ?spanya merkezli Murabitun Hareketi'ni kurup zekt, sadaka, ticaret konulu al??malar yrtr. Geti?imiz y?l 91 ya??nda aram?zdan ayr?l?r. Trkiye'de ?smet zel evirisiyle okura ula?an Gariplerin Kitab?'n?n yan? s?ra Yar?nki ?slam, Yz Basamak, Muhammedi Yol, Ayetlerden ??aretler kitaplar?n? yazar. Kur'an ve Snnet'i, ?slam devlet dzeninde temel sayar. zden uzakla?an insan?n, dnyadaki mevcut karga?a ortam?na sebep oldu?unu ne srer. ?ktisat yaz?lar?nda ise ?slami bankac?l?k ve ?slami para birimi konular?na de?inir. Dnya geneline yay?lan kapitalist ve sosyalist aray??lara kar??l?k S?rat-? Mstakim'i i?aret eder.
?slamofobiyi rten Peygamber sevgisi: Annemarie Schimmel
Dinler tarihi ve tasavvuf alan?nda al??malar? bulunan Annemarie Schimmel, niversitenin ?arkiyat blmnde okudu?u s?rada ?slam sanat tarihi, hsnhat, Arapa, Trkoloji dersleri al?r. Arap filolojisi ve ?slam ilimler alan?nda doktoras?n? tamamlar. II. Dnya Sava?? sonras?nda akademide H. H. Schaeder ile tan???r ve onun tavsiyesiyle Mevlana'y? ke?feder. Onun etkisiyle Ney'in Na?meleri adl? kitab? kaleme al?r. Kitap, Hermann Hesse taraf?ndan takdir edilir. 1952'de ?stanbul'a gelip e?itli ?air ve yazarlar? tan?r, baz? dergilerde Cemile K?ratl? mstear?yla yaz?lar yazar, Ankara niversitesi ?lahiyat Fakltesi'nde ders verir. ?stanbul ve Amerika sonras? dnd? Almanya'da 2003'te 81 ya??nda hayat?n? kaybeder.
Annemarie Schimmel; Yunus Emre, Hallc-? Mansur, Mevln arac?l???yla Bat?'da ykselen ?slamofobiyle mcadele eder. Hz. Muhammed'in rnek al?n?p karde?lik ve e?itlik ngren niteliklerini anlatabilirsek ?slm'?n do?ru anla??labilece?ini anlat?r. Annemarie Schimmel Bat?l? evrelerin alayc? ele?tirileri kar??s?nda Peygamber sevgisini yceltmekten ve O'nun k?ymetini anlatmaktan geri durmaz. ?slm dinini, tarihini ve sanat?n? tasavvuftan hareketle Avrupa'ya anlatmaya al???r.
Yasalar? de?i?tiren anne: Aminah Assilmi
1945 do?umlu Janice Huff, Protestan vaiz olarak faaliyetler yrtyordu. Hristiyanl??? anlatmak ve daha rahat tan?tabilmek iin katland???(!) tiyatro kulbndeki Arap ?renciler vesilesiyle Kur'an'la tan???r. Hristiyanla?t?rmak istedi?i Arap ?rencilerle daha rahat ileti?im kurabilmek iin ?slm'la ilgili ara?t?rma yapmaya ba?lar. Kur'an tercmesini okuduka notlar al?r, farkl? kaynaklarla Mslmanl?k zerine okumalar?n? geni?letir. ?slam ara?t?rmalar? onu evresinden ve en nemlisi evinden, ailesinden uzakla?t?r?r. 30 ya??nda tek ba??na ya?amaya ba?lar. Bir gn Amerika Oclahoma'daki evinin kap?s?n? alan Abdlaziz e?-?eyh ile akl?ndaki sorular?, kalbindeki de?i?imi konu?ur.
Ayr?nt?l? ve derinlikli bir kar??l?k grr. 1977'de ?slm'a geerek Aminah Assilmi ad?n? al?r. nce e?ini sonra i?ini kaybeder. ocuklar?n?n velayeti iin mcadele eder ve onun sayesinde yasalar de?i?ir. Art?k hibir anne, dini inanlar? nedeniyle ocuklar?ndan ayr? kalmayacakt?r.
Ba?ta ailesi olmak zere evresini ?slm'la tan??t?r?r. Ninesi 100 ya??nda Mslman olur fakat ihtidas?n? kabul edemeyen babas? onu ldrmeye kalk???r, k?z karde?i ak?l hastanesine kapat?lmas? iin ba?vuruda bulunur. Seneler sren abas? sonu verir; babas?, karde?i, annesi, eski e?i ve ocuklar? ihtida eder. Aminah Assilmi, ?slm'?n milliyet ve kltrler zeri bir st kimlik oldu?unu anlat?r. Uluslararas? Mslman Kad?nlar Birli?i'ni kurup dnyan?n farkl? blgeleriyle dayan??may? sa?lar. Mslmanl??? seenler iin e?itim merkezi kurar. Ramazan ve Kurban bayramlar?n?n Amerika'da tan?nmas? iin gr?melerde bulunur. Ufak da olsa bir sonu al?r ve Amerikan Ulusal Posta ?daresi 2001 y?l?nda "Bayram Pulu" (Eid Stamp) basmaya ikna oldu. Yaz?lar ve konferanslarla ?slam'a adanm?? hayat?, 2010 y?l?ndaki bir trafik kazas?nda son bulur. ocuklar? ve kurdu?u birlik bugn onun gayretini srdryor.
Siyonizm kar??t? adalet mcadelesi: Roger Garaudy
Katolik bir aileye mensup olarak do?ar ve sonras?nda komnist gr?leri savunur. Bu gr?ler do?rultusunda akademide bir hayli yol kat eder. Hareketli, zeki ve sorgulay?c? biri olan Garaudy, Komnist Parti'nin e?itli tutumlar?na kar?? ?kar. Katoliklik ve Marksizm aras?nda bir gr? teklif eder. Sonras?nda yolculuklar ve konferanslarla geen bir mr geirir. Farkl? kltrleri ve inanlar? inceler. ?slam ve ?slam medeniyetinden etkilenir, 1982'de ihtidas?n? a?klar.
Garaudy'ye gre Bat?, Rnesans'tan itibaren Allah inanc?ndan uzakla?m??, merkeze insan? alm??, bilimin her meseleye cevap verdi?ine inanarak pozitivizme ynelmi?, paray? ve gl olmay? put haline getirmi?tir. Ona gre Bat?, tkettirmeye dayal? bir ekonomik sistem kurmu?tur. Bu durumun dnyay? intihara srkledi?ini savunur. Bat? zihniyetinin sebep oldu?u ba?ka bir sorunsa evre kirlili?idir. Garaudy, alternatif enerji kaynaklar?na dikkat eker. Ayr?ca terrist ?sraillilerin Filistinlilere uygulad??? zulm yksek perdeden dile getirir, dnya genelinde iktisadi ve siyasi ynlendirmelerinden tr Siyonizm'e de ele?tiriler getirir. Bu ?k??lar sonras? Garaudy yarg?lan?r. Bat?'n?n ben-merkezci bak???na kar?? ?k?p Allah'?n yok say?ld??? ynetimi, vah?i ekonomik yntemi, blokla?ma siyasetini reddeder. Sistemin sonucu olan gelir adaletsizli?i ve e?itim e?itsizli?inde ezilen zay?f lkeleri savunur. 1913- 2012 aras?nda ya?am?? olan Garaudy, Bat? medeniyetinin iine d?t? derin bo?lu?u 50'ye yak?n kitab?nda anlat?r ve ?slam lkelerinde hayli ?hret kazan?r.
Kuran'? kendi diline tercme eden ilk ?ngiliz: Muhammed Pickthall
Marmaduke Pickthall muhafazakr bir papaz?n o?lu olarak hayata Londra'da gzlerini aar. ?ki k?z karde?i de rahibedir. Babas? ve dedesinin izinden giderek papaz olur. Edebiyat, astronomi ve tabiat bilgisi alan?nda da e?itim al?r ki tabiat ilgisi ?slam'a giden yolda ona bir kap? aacakt?r. Grevli olarak Filistin'e gitmeden nce M?s?r'da Arapa ?renir. Binbir Gece Masallar?'na benzetti?i ?am, Halep, Kahire ve Kuds'te ?slm'a yak?nl?k duymaya ba?lar ve ?u notu yazar: "Bu insanlar?n biz Avrupal?lardaki gibi zengin olma, ya?ama h?rs? ve lm korkusu gibi endi?eler ta??mad?klar?n? hissettim.
Dr'l-?slm topraklar?nda do?mu? olman?n bize sa?lad??? kolayl?k nedeniyle rehavet iindeyiz. Y?llar nce Mehmet Akif Ersoy, "Safta emeksizce ya?amak, al??maks?z?n amac?na eri?mek hakk?n?, byle bir midi kim veriyor?" diye sormu?tu. Ba?ka bir inantan Mslmanl??a geen ki?ilerin hikyelerindeki mutluluk ve kendilerince ?slam'? anlat??lar?ndaki tat kar??s?nda sahip oldu?umuz k?ymetin fark?na var?yoruz. Mslman olduktan sonra tebli? yaz?lar? ve konferanslar?yla ?slam'? anlatmaya al??anlarda Sezai Karako'un ?u m?sralar?n? gryoruz: "?slm bir sevinti kaplard? iimizi."
?ngiltere'ye dndkten sonra Osmanl?'da isyanlar ba?lar. Mslmanlar?n Ortodoks papazlar taraf?ndan ldrlmesini Hristiyanlar?n bir zafer gibi kutlamalar?na anlam veremez. Bat?'ya bak??? de?i?meye ba?lar. Topraklar? paralanma srecine giren Osmanl?'n?n ba??ms?zl??? lehinde yaz?lar yazar, Trk dostu olarak Bat? toplumunda Mslmanlara lanetli gzyle bak?lmas?na kar?? ?kar. Bir sre Erenky'de ya?ar, ?ttihat? kanaat nderleriyle gr?r. Binlerce Mslman'?n Bulgaristan'da katledilmesine kar??l?k Kara Hal? Seferi kitab?yla Mslmanlar? mdafaa eder. 1917'de bir konferansta Mslmanl??? kabul etti?ini duyurur ve Muhammed Marmaduke Pickthall olarak tan?n?r.
Hintli Mslmanlar?n talebi do?rultusunda Kur'an'? ?ngilizceye tercme eder. Bu, ana dili ?ngilizce olan bir Mslman taraf?ndan haz?rlanm?? ilk mealdir. Pickthall'in d?ncelerinde iki faktr, din ve tabiat sevgisi nemli yer tutar. Bu sebeple Ortado?u'ya gitti?inde nce dinleri kar??la?t?r?r, tabiata ve insana en uygun din olarak grd? ?slm'? kendine daha yak?n hisseder. Sanayi devriminin evreye ve insana yapt??? olumsuz etkiler zerinde ilk duran kendisi olur. Kalbini ?slm'a aan Pickthall, Avrupa Bar??? syleminin bir sanr? oldu?u gr?ndedir. 1936'da vefat ederken ard?nda Do?u'yla Kar??la?malar, Bal?k? Said, ?slam Medeniyetinin Dinamikleri adl? kitaplar? kal?r.