Giri?
Mondros M�tarekesi, 30 Ekim 1918�de imzaland???nda Osmanl? Devleti i�in Birinci D�nya Harbi sona ermesine ra?men y�r�rl�?e giren ve i?gali ve ilhak? kolayla?t?ran a??r ?artlar?, toprak kayb? ile birlikte T�rk Milletini varl?k sorunu ile kar?? kar??ya b?rakm??t?r. Bu durumu anlamakta zorlanan ?stanbul�daki h�k�metin, m�tareke �ncesi ta??d??? iyimser tutumunu h�l� s�rd�rmesi ve devletin i�erisinde bulundu?u durumun ciddiyetini kavrayamamas? �zerine milli bir m�cadele ba?lam??t?r.
Mustafa Kemal Pa?a�n?n daha Birinci D�nya Harbi devam etti?i d�nemde ilk kez 3 Temmuz 1917�de ve ikinci kez de 1 Eyl�l 1918�deki 7.Ordu Komutanl??? g�revi s?ras?nda Osmanl? Harbiye Nezareti�ne g�ndermi? oldu?u iki ayr? rapordaki g�r�?leri, yap?lacak m�cadelenin yap?s? hakk?nda fikir verir: 20 Eyl�l 1919 tarihli ilk raporda; art?k savunmaya ge�ilmesini ve bir tek erin son ana kadar muhafaza edilmesi gerekti?ini belirterek Alman �?karlar?n? d�?�nen General Falkenhayn�?n bunu yapmayaca??ndan emir-komutan?n tek elden olmak �zere kendisine verilmesini teklif etmi?tir. 24 Eyl�l 1918 tarihli ikinci raporda ise Falkenhayn�?n cephe durumunu anlayamad??? ve Filistin�e taarruz etmekten daha �nemli olan?n savunma oldu?unu belirterek komutan?n yine tek elden yap?lmas?n? ve kendisine verilmesini istemi?tir. Bu iki rapor, yak?n bir zamanda ba?layacak Milli M�cadele�nin, Harek�t-? Milliye�sinde izlenecek yolun ba?lang?c?n? ifade etmesi bak?m?ndan �nemlidir. Nitekim komutan?n tek elden ve bir T�rk generali taraf?ndan yap?lmas?nda, ordunun taarruz g�c�n�n olmad??? ancak savunma g�c�n�n bulundu?u ve savunman?n da uzaktan yap?lmas? gerekti?i belirtilmi?tir. M�tareke imzaland???nda da ayn? g�r�?lerini muhafaza eden Mustafa Kemal Pa?a, Y?ld?r?m Ordular? Grup Komutan? olarak kendisine m�tareke h�k�mleri tebli? edildi?inde, Harbiye Nezareti�ne, 3 ve 6 Kas?m 1918 tarihlerinde g�nderdi?i telgraflarla, m�tarekenin sorumluluk sahas? itibariyle nas?l uygulanaca??n? sormu? ve yeterli bir cevap alamamas? �zerine nas?l uygulanmas? gerekti?ine dair g�r�?lerini de ekleyerek yapt??? bir teklifle a�?klam??t?r. �zellikle Kilikya, Irak ve Suriye gibi s?n?rlar? belli olmayan ve Osmanl? m�lki te?kilatlanmas?nda kar??l??? bulunmayan co?rafi yerlerin belirsizlik yaratt??? ve yeni i?gallere sebebiyet verece?ini belirtmi? ve oldubittilere f?rsat verilmemesi ile asker, silah ve te�hizat?n da teslim edilmemesi gerekti?ini ifade etmi?tir.
Mustafa Kemal Pa?a�n?n d�?�ncesinde, iki temel husus bulunmaktad?r. Birincisi �millete dayal? bir m�cadele ba?lat?lmas?� ikincisi ise bu m�cadelenin silahl? g�c� olarak �ordunun yeniden te?kili ve muhafazas?d?r.� Ancak �Ordunun muhafazas? ve �o?unlu?u T�rk olan b�lgelerin elde bulundurulmas?� d?r. Temel gaye olmak �zere Milli M�cadele boyunca askeri bir strateji olarak da uygulanacak olan bu ana d�?�nce tarz?n? kabul ettirememi?tir. H�lbuki birinci d�?�ncede H�kimiyet-i Milliye, ikinci d�?�ncede Harek�t-? Milliye�nin anafikri vard?r. Bunun �zerine bir ordu komutan? olarak g�revini tamamlad???n? d�?�nerek, haks?z ve hukuksuz m�tareke h�k�mlerinin uygulanmas?n? �nlemek ve bu maksatla H�k�mette bir g�rev almak niyeti ile ?stanbul�a gitmi?tir.
Bu iki d�?�ncenin, 13 Kas?m 1918�de ?stanbul�a ula?t???nda da devam etti?i g�r�lmektedir. H�k�met �evresi ve hatta Padi?ah ile yapt??? g�r�?meler sonucunda Harbiye Nezareti�nde veya H�k�met�te d�?�nd�?� gibi bir g�rev alamam??t?r. M�tareke h�k�mlerinin tatbikinde yap?lan haks?zl?klar? �nlemenin tek yolu olarak art?k, g�vendi?i silah arkada?lar? ile birlikte, milletin iradesine ve ordunun g�c�ne dayal? bir kurtulu? �aresi bulmakt?r. Bu �arenin ilk f?rsat?, ?ngiliz politikalar?na uygun olarak hareket eden H�k�metin, Anadolu�da asayi?in temini i�in tedbirler almak ve ayn? zamanda mevcut kolordular? bu y�nde kullanmak maksad?yla kurulan �� ordu m�fetti?li?inden Meclis-i V�kela taraf?ndan yetki ve sorumluluklar? onaylanarak kendisine verilen 9.Ordu M�fetti?li?i g�revine atamas?n?n yap?lmas? ile ortaya �?km??t?r. Nitekim yap?lacak m�cadelenin amac? ve y�ntemi hakk?nda karar?n? i�eren ifadesinde Milli M�cadele�nin amac?n?; �Millet egemenli?ine dayanan, tam ba??ms?z yeni bir T�rk Devleti kurmak.� y�ntemini ise; �Osmanl? H�k�metine, Osmanl? Padi?ah?na ve M�sl�manlar?n Halifesine ba?kald?rmak ve b�t�n ulusu ve orduyu ayakland?rmak...� ?eklinde belirtmi?tir. B�ylelikle millet ve ordu; Milli M�cadele�nin iki �nemli g�c� olarak ortaya �?km??t?r. Milli M�cadelenin devam? s�resince bu temel d�?�ncenin iki �nemli kavram alt?nda y�r�t�lece?i g�r�lecektir: H�kimiyet-i Milliye ve Harek�t-? Milliye
Erzurum Kongresi�nde Belirlenen H�kimiyet-i Milliye ve Harek�t-? Milliye
Mustafa Kemal Atat�rk, Nutuk�ta Milli M�cadele�nin stratejisini �T�rk ata yurduna ve T�rk�n istikl�line tecav�z edenler kimler olursa olsun b�t�n millet�e m�selleh�n mukabele ve onlarla m�cadele eylemek icap ediyordu. Bu m�him karar?n b�t�n icabat ve zaruriyat?n? ilk g�n�nde izhar ve ifade etmek elbette musip olamazd?. Tatbikat? bir tak?m safhalara ay?rmak ve vakay? ve hadisattan istifade ederek milletin hissiyat ve efk�r?n? izhar eylemek ve kademe kademe y�r�yerek hedefe vas?l olma?a �al??mak laz?mgeliyordu. Nitekim �yle de olmu?tur.� ifadesi ile a�?klam??t?r. Bu stratejinin siyasi hedefi ba?lang?�ta millette direni? bilinci olu?turmak, askeri hedefi ise ordunun deste?ini sa?lamak ve sonras?nda t�m faaliyetleri ordunun kontrol�nde y�r�tmek olacakt?r. Bu maksad? ise �?lk i? olmak �zere b�t�n ordu ile temasa gelmek laz?md?.� s�z� ile belirterek millette olu?turulacak bilincin harekete ge�irilmesine gayret g�sterilecektir. Samsun�a �?kt?ktan bir g�n sonra ?stanbul H�k�meti�ne yapt??? bilgilendirmede ve ayn? zamanda Erzurum Valili?ine de g�nderdi?i suretinde; millet ve ordunun bu i?galleri kabul edemeyece?ini, devlet, ordu ve milletin kurtulu?u i�in �al???lmas? gerekti?ini ve 15.Kolordu�ya ise i?gallerin k?nanmas? i�in protesto g�sterileri yap?larak ?tilaf temsilcilerine muht?ralar halinde bu durumun iletilmesini bildirmi?tir.
?ki g�n sonra heyetindeki kurmaylar?na ?ngiliz siyasi m�messilleri ile yapt?rd??? g�r�?meye ait d�?�ncelerini aktard??? ?stanbul H�k�meti�ne, �T�rkl�?�n yabanc? y�netimine tahamm�l edemeyece?i ve milletin, birlik i�erisinde H�kimiyet-i Milliye esas?n? T�rkl�k duygusunu hedef alarak ger�ekle?tirece?i� iletilmi?tir. Buradaki T�rkl�k vurgusu ayn? zamanda millette olu?turulacak bilincin esas?n? te?kil etmektedir.
Bu a�?klamalarda Milli M�cadele�nin ba?lang?� ilkeleri �ok a�?k bir ?ekilde g�r�lmektedir. �zellikle milletin iradesine ba?l? ve orduya dayal? bir y�ntemin uygulanaca?? ve kendisinin de endi?eli olmakla birlikte bu duygular i�erisinde millet ve memlekete olan borcunun bir gere?i olarak g�revini bu ilkeler do?rultusunda TEMMUZ 2022 29 yerine getirece?ini bildirmesi, y�r�tece?i m�cadelenin esaslar?n? ortaya koymaktad?r.
Samsun�dan Havza�ya ge�tikten sonra 28 May?s 1919�da sorumluluk b�lgesi itibariyle yapt??? de?erlendirmeleri 15.Kolordu Komutan? ile payla?m?? ve yapt??? bir g�r�?mede Trabzon�un �nemli bir b�lge oldu?unu belirterek b�lgenin idaresi ile ilgili izlenecek y�ntemin ba?ta Do?u b�lgeleri olmak �zere yurdun genelinde nas?l olmas? gerekti?ini yaln?z 3., 15. ve 20.Kolordulara a�?klam?? ve bu konuda g�r�?lerini istemi?tir. Ayr?ca ikinci bir de?erlendirme ile g�venilir sivil ki?ilerle birlikte d??ar?dan anla??lamayacak ?ekilde �rg�tlenmelerin yap?lmas?n?, bunun sorumlulu?unun tamamen askerlerde olmas?n? ve yerli Rum halk?n isyan? ile birlikte Karadeniz�den muhtemel bir ?ngiliz �?karmas?na kar?? halk?n �Harek�t-? Sagire�1 olarak bilinen usuller gere?i; yabanc? denetiminden uzak kalm?? silah-te�hizat ve m�himmat?n i�eriye ta??nmas?n?, her k�y�n kendini savunmas?n?, askeri birliklerin de buna destek olmas?n?, �nemli yollardaki b�y�k yap?lar?n gerekirse tahrip edilmek �zere planlamas?n?n ?imdiden yap?lmas?n? ve t�m bu i?lerin gizlice y�r�t�lerek kolordulardan bu konudaki g�r�?lerin g�nderilmesini talep etmi?tir. 15.Kolordu Komutan? Kaz?m Karabekir Pa?a�n?n m�cadelenin askeri birliklerin kontrol�nde yap?lmas? y�n�ndeki g�r�?� ile birlikte uygun g�r�len bu de?erlendirme sonras?; 15., 20., 13.Kolordu ve Konya�daki 2.Ordu M�fetti?li?ine g�nderilen ve 28-29 May?s 1919�da yay?mlanan Havza Genelgesi ile t�m yurtta g�steriler yap?larak h�k�mete ve i?gal kuvvetleri temsilcilerine protesto telgraflar? �ekilmesi istenmi?tir.
Bat? Anadolu�daki geli?meleri de yak?ndan takip eden Mustafa Kemal Pa?a, b�lgedeki kuvvetlerin durumunu ve nas?l faydalan?laca??n? �?renmek istemi? ald??? bilgileri 15., 3. ve 13.Kolordulara da g�ndererek hem do?udaki birliklerin bat? ile olan ba?lant?s?n? sa?lam?? hem de kolordular �zerindeki yetkisini kullanmaya devam etmi?tir. ??gallere kar?? millette olu?an bilin�lenme ile birlikte �zellikle Bat? Anadolu�da silahl? bir direni?e d�n�?erek Kuva-y? Milliye halinde m�cadeleye ba?lan?lmas?, Anadolu�nun do?usunda ba?lat?lan Milli M�cadele�nin te?kilatlanmas?na �nemli �l��de katk? sa?lam??t?r. Hatta 9 Haziran 1919�da Kuva-y? Milliye�nin verdi?i m�cadelenin desteklenmesi, d?? meseleler d�hil b�t�n milletin birlik halinde olmas? ve Kuva-y? Milliye�ye kar?? yap?lan faaliyetlerin �nlenmesi i�in H�k�metin de tedbir almas? gerekti?i y�n�nde bir beyanname yay?mlanmas? istenmi?tir.
Havza�dan ayr?ld??? 12 Haziran 1919�a kadar bir bak?ma m�fetti?lik yetkileri d???na �?karak ikinci bir Erkan-? Harbiye-yi Umumiye Reisi hatta Harbiye Naz?r? gibi faaliyet g�stermi? ve Milli M�cadele�de b�t�nl�?� sa?lamak i�in �aba sarfetmi?tir. Bu d�nem i�erisinde her nekadar m�fetti?lik yetkisi ve b�lgenin ?artlar? gere?i kolordu komutanl?klar? aras?nda 3., 15., 13. ve 20.Kolordular ve 2.Ordu M�fetti?li?i ile do?rudan irtibata ge�se de vatan?n i�erisinde bulundu?u durum izah edilerek al?nmas? gereken tedbirleri, ula?abildi?i b�t�n komutanl?klara g�ndermesi uygulanacak y�ntemin olu?turulmaya �al???lmas? bak?m?ndan �nemlidir. Kuv�-y? Milliye�nin, Anadolu�da oldu?u gibi Trakya�da da te?kilatlanmas?n? isteyen Mustafa Kemal Pa?a, 1.Kolorduya 18 Haziran 1919 tarihli bir y�nerge g�ndererek Trakya�n?n da direnme g�c�n� art?rmak �zere Anadolu�da b�l�nmez bir b�t�nl�?�n olu?turuldu?u ve kararlar?n b�t�n komutanlar ve yan?ndakiler ile birlikte bir b�t�n halinde al?nd???n? bildirmi?tir. B�ylece Anadolu�da ba?layan m�cadeleye, Trakya�y? da d�hil etmi? ve Milli M�cadele b�t�nl�?� i�erisine alm??t?r.
Bu d�nem i�erisinde yap?lan faaliyetlerde, kolordularla irtibata ge�ilerek deste?i sa?lanm?? ve millette te?kilatlanma ve kar?? koyma bilinci yarat?lm??t?r. Nitekim 8 Haziran 1919�da ?stanbul�a �a?r?lmas? �zerine; art?k milli bir m�cadelede i�in �abalar?n ki?isel olmaktan �?karak b�t�n ulusun birlik ve dayan??mas?n? sa?layacak tarzda bir kurul vas?tas?yla yap?lmas?n?n gerekli oldu?u d�?�ncesindedir. Mustafa Kemal Pa?a, bu konudaki d�?�ncesini ?�yle ifade eder: �Anadolu�ya geleli bir ay olmu?tu. Bu s�re i�erisinde b�t�n ordular?n birlikleri ile ili?ki ve ba?lant? sa?lanm?? ve ulus elden geldi?ince ayd?nlat?larak uyar?lm??, ulusal �rg�tle?me d�?�ncesi yay?lmaya ba?lam??t?. Durumu art?k bir
kumandan kimli?i ile y�r�t�p y�netmeye olanak kalmam??t?. Yap?lan �a?r?ya uymamak ve gitmemekle birlikte, milli �rg�tleri ve eylemi y�netmeyi s�rd�rd�?�me g�re, ba?kald?r?r duruma girdi?im ku?ku g�t�rmezdi. Bundan ba?ka ve �zellikle uygulamaya karar verdi?im giri?im ve te?ebb�slerimin bir an �nce ki?isel olmak niteli?inden �?kar?lmas? ve b�t�n milletin birlik ve dayan??mas?n? sa?layacak ve temsil edecek bir kurul ad?na yap?lmas? �ok gerekli idi. Bu nedenle 18 Haziran 1919 g�n� Trakya�ya verdi?im talimatta i?aret etti?im bir noktan?n uygulanmas? zaman? gelmi? bulunuyordu. Hat?r?n?zdad?r ki o nokta, Anadolu ve Rumeli Milli �rg�tlerini birle?tirecek, bunlar? bir merkezden y�netmek ve adlar?na i? g�rmek �zere, Sivas�ta genel bir milli kongre toplamakt?. Bu ama�la emir subay?m Cevat Abbas Bey�e 21-22 Haziran 1919 gecesi Amasya�da s�yleyip yazd?rd???m genelgenin ba?l?ca noktalar? ?unlard?. ...�
Amasya�da 22 Haziran 1919�da yay?mlanan bir genelge ile vatan?n b�t�nl�?� ve milletin istikl�linin tehlikede oldu?u belirtilerek milletin azim ve karar?n?n kurtulu?u sa?layaca?? ve bu maksatla Sivas�ta milli bir kongrenin toplanmas? gerekti?i belirtilmi?tir. Ancak Anadolu�daki Milli M�cadele�den ve Mustafa Kemal Pa?a�n?n y�r�tt�?� faaliyetlerden ?ngiliz bask?s? ile rahats?z olan ?stanbul H�k�meti, Harbiye Nezareti vas?tas?yla g�nderdi?i yaz?s?nda; Padi?ah�?n da ?stanbul�a gelmesini istedi?ini ve isterse iki ay istirahat alabilece?ini belirtmesi �zerine talebi reddederek gerekirse milletin bir ferdi olarak �al??maya devam edece?ini bildirmi?tir.
Erzurum�da kongre i�in y�r�t�len faaliyetler ile birlikte Harek�t-? Milliye�nin y�r�t�lmesi bak?m?ndan 7 Temmuz 1919�da Erzurum�dan t�m kolordulara g�nderilen talimat �nemlidir: Talimatta, �milli kuvvetlere m�dahale ve sald?r?da bulunulamayaca??, g�revinden al?nan komutanlar?n yerine gelecek olanlar?n milli m�cadeleye destek olacaksa komutan?n devredilebilece?i aksi takdirde komutan?n b?rak?lamayaca??, askeri birliklerin TEMMUZ 2022 31 da??t?lmas? veya yer de?i?tirilmesi emri verilirse uygulanmayaca??, vatan?n herhangi bir yerine sald?r?ld???nda kar??l?kl? i?birli?i halinde savunma yap?laca??� belirtilmi?tir.
Kongre ald??? kararlar ile Milli M�cadele�nin H�kimiyet-i Milliye�sine ait esaslar? da belirlemi?tir. �zellikle te?kil edilen Heyet-i Temsiliye�nin bu esaslar?n yerine getirilmesinde bir y�r�tme organ? olarak g�rev yapaca?? g�r�lmektedir. Ayn? zamanda Vil�yat-? ?arkiye M�d�f�a-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti�nin maksat ve i?leyi?ine dair bir beyanname yay?mlanarak m�cadelenin milletle beraber yap?laca?? ve milli m�frezelerin m�cadele i�in as?l kuvvet oldu?u ifade edilmi?tir. Mustafa Kemal Pa?a�n?n ?ahs?nda ?ekillenen Milli M�cadele art?k Heyet-i Temsiliye�nin te?kil edilmesi ile fikir b�t�nl�?�ne ula?m?? ve al?nacak kararlar ve uygulamalar?n t�m yurtta yayg?nla?mas? daha etkin olmu?tur. Sivas Kongresi ile Kuva-y? Milliye�nin Milli M�cadele�de �nemli bir g�� oldu?u kabul edilmi? ve ayr?ca d�zenli birlik harek�t? ile de i?gallere kar?? konulmas? karar? al?nm??t?r. 20.Kolordu�nun b�nyesinde Bat? Anadolu Umum Kuva-y? Milliye Komutanl???n?n kurulmas?, ayn? zamanda Anadolu ve Rumeli M�dafaa-i Hukuk Cemiyeti�nin nizamnamesi ile birlikte Kuva-y? Milliye ve d�zenli birliklerin harek�t esaslar?n? a�?klayan Kuva-y? Milliye�ye y�nelik bir talimatname haz?rlanmas?, Harek�t-? Milliye�nin daha merkezi ve planl? yap?lmaya ba?land???n? g�stermektedir. �zellikle Kuva-y? Milliye�nin �ete olmad???, �ete faaliyetlerine izin verilmeyece?i, ancak milletin kendisini korumak i�in Kuva-y? Milliye�yi olu?turulabilece?i belirtilmi?tir. Heyet-i Temsiliye b�t�n sorumlulu?u �zerine alarak Kuv�-y? Milliye ve ona destek olan orduya, hareket tarzlar? ve genel hatlar? ile Milli M�cadele�nin askeri y�n�ne ait ilk pl�nlama bilgilerini i�eren bu y�nergeyi, Anadolu ve Rumeli M�d�f�a-? Hukuk Cemiyeti�nin Niz�mn�mesine ek olarak kabul etmi?, ��zel ve gizlidir� i?aretli yaln?z ilgililere olmak �zere 28 Ekim 1919�da g�nderilen bu talimatname ile �zellikle d�?manla temasta bulunulan mahallerde sabit ve seyyar silahl? kuvvetlerin nas?l te?kil edilece?i ve nas?l idare edilece?i, nas?l ia?e edilece?i ve nas?l silahland?r?laca?? belirtilmi?tir.
Bu kararlar ile Heyet-i Temsiliye, Milli M�cadele�de yeni bir d�nemi ba?latm??t?r. Art?k m�cadelede Heyet-i Temsiliye her y�n� ile milletin kaderine h�kim ve kolordular?n tek y�netim yeridir ve ?stanbul�daki H�k�metlerin de bir etkinli?i kalmam??t?r. Nitekim m�lki ve askeri te?kilatlara g�nderilen bir talimatla herhangi bir faaliyette bulunurken veya bir karar al?n?rken valinin veya en y�ksek askeri komutan?n birlikte hareket etmesi gerekti?i belirtilerek Heyet-i Temsiliye �yelerinden veya di?er ileri gelenlerden birinin tek ba??na hareket etmemesi istenmi?tir.
Vatan?n b�t�nl�?� ve milletin ba??ms?zl??? i�in gerekli kararlar?n al?nmas?n?n zorunlu oldu?u belirtilerek Meclis-i Mebusan�?n toplanmas? sa?lanm?? ve bu y�nde Misak-? Milli kararlar? ald?r?lm??t?r. Ancak ?stanbul�un i?gal edilmesi ile sonu�lanan bu durum, kararlar?n uygulanmas? i�in zaten bir meclis gibi �al??an Heyet-i Temsiliye�nin toplanma yeri ve milli te?kilat?n nas?l olmas? gerekti?i y�n�nde kolordu komutanlar?nda istenen g�r�? sonras? Ankara�da, B�y�k Millet Meclisi�ni a�arak m�cadelenin yeni bir safhaya ge�mesini h?zland?rm??t?r. Harek�t-? Milliye�nin inisiyatifi art?k Heyet-i Temsiliye�de oldu?undan merkezi bir konumdan sevk ve idare �nem ta??maktad?r. Heyet-i Temsiliye vatan?n kurtar?lmas? gayesinde t�m i?leri �zerine alm??t?r. Bu maksatla 24 Kas?m 1919�da yay?mlad??? emir ile meydana getirilecek olan te?kilatlar?n b�t�n mahalle ve k�ylere yay?lmas? i�in �al??malar yap?lmas? gerekti?i ve bu nedenle b�t�n kolordular ve ba?l? birlikleri ile ahz-? asker ?ubelerinin bu y�nde �al??malar?n? art?rmas? ve Milli M�cadeleye verdi?i destekten dolay? da Fevzi Pa?a�n?n da Anadolu�ya gelmesi istenmi?tir. Heyet-i Temsiliye ile birlikte millet bilin�lendirilerek i?gallere kar?? Kuva-y? Milliye ile ba?layan silahl? m�cadelenin, d�zenli birliklerle m�?terek �al??mas? sa?lanm?? ve kolordulardaki komuta yap?s?n?n m�cadeleden yana tutumu i�in �aba sarfedilerek merkezi h�k�metin kontrol�ne f?rsat verilmemi?tir.
Yap?lan t�m bu �al??malarda Erzurum Kongresi bir ba?lang?� te?kil etmesi bak?m?ndan Milli M�cadele i�erisinde �nemi �ok b�y�kt�r. Nitekim Milli M�cadele�nin iki �nemli esas �zerinden y�r�t�lmesinin temelinin at?ld??? yer olmu?tur Erzurum. H�kimiyet-i Milliye ve Harek�t-? Milliye.
Erzurum Kongre kararlar? �zet olarak incelendi?inde bu iki esas? �ok a�?k bir ?ekilde ortaya koydu?u g�r�lmektedir.
Milli s?n?rlar i�inde vatan b�l�nmez bir b�t�nd�r, par�alanamaz.
Her t�rl� yabanc? i?gal ve m�dahalesine kar?? millet topyek�n kendisini savunacak ve direnecektir.
Vatan? korumay? ve istiklali elde etmeyi ?stanbul H�k�meti sa?layamad??? takdirde, bu gayeyi ger�ekle?tirmek i�in ge�ici bir h�k�met kurulacakt?r. Bu h�k�met �yeleri milli kongrece se�ilecektir.
Kongre toplanmam??sa bu se�imi Heyet-i Temsiliye yapacakt?r.
Kuva-y? Milliye�yi amil ve irade-yi milliyeyi h�kim k?lmak esast?r.
Hristiyan az?nl?klara siyasi h�kimiyet ve sosyal ahengi bozacak ayr?cal?klar verilemez.
Manda ve himaye kabul edilemez.
Milli Meclisin derhal toplanmas?n? ve h�k�met i?lerinin Meclis taraf?ndan kontrol edilmesini sa?lamak i�in gerekli �al??malar ba?lat?lmal?d?r.
Sonu�
H�kimiyet-i Milliye bak?m?ndan; ?lk �nce vatan?n b�t�nl�?� ve par�alanamayaca?? ifade edilerek Milli ?rade�nin g��l� yap?s? ortaya konulmu?tur. Heyet-i Temsiliye ad?nda 9 ki?ilik bir te?kilatlanma yap?larak Milli M�cadele�nin �ncelikle me?ruiyeti sa?lanm?? ve bir nevi icra vekilleri tarz?nda y�r�tme yap?s? olu?turulmu?tur. Bu ayn? zamanda milli bir meclise do?ru gidi?in ilk basama??d?r. Sonra az?nl?klar konusu ele al?narak hi�bir ayr?mc? niteli?i olamayaca?? belirtilmi? ve T�rk milli b�t�nl�?� i�erisinde yer alacaklar? ifade edilmi?tir. Bu hususlar?n tamam? T�rk Milletinin iradesine dayal? esaslar?n ba?lang?� ilkeleri olup H�kimiyet-i Milliyenin tarifidir. Harek�t-? Milliye bak?m?ndan; Kongre kararlar?n?n milli bir harek�t? ba?lataca??na dair en etkili maddesi, milli kuvvetlere dayanan bir m�cadeleyi ba?latan ve Kuva-y? Milliye�nin milletin iradesinin bir tecellisi oldu?unu g�steren maddesidir. Ayn? zamanda manda ve himayenin reddedilmesi ile her t�rl� yabanc? i?gal ve m�dahalesine kar?? topyek�n kar?? konulaca??n?n a�?klanmas? milli kuvvetlere dayanan bir ordunun gelecekte Milli M�cadele�nin ana g�vdesini olu?turaca?? ifade edilmi?tir. G�r�lece?i �zere Erzurum Kongresi Mustafa Kemal Pa?a�n?n liderli?inde hem millet iradesinin ifade edildi?i hem de m�cadelenin silahl? y�n�n�n nas?l yap?laca??n?n ilk a�?kland??? yerdir. Erzurum Kongresi bir bak?ma yeni do?acak T�rk Devleti�nin as?rlard?r vazge�ilmez iki de?erinin yeniden ortaya �?kt??? yerdir. T�rk Milleti ve onun ayr?lmaz par�as? T�rk Ordusu. Mustafa Kemal Pa?a, bu iki de?eri bir araya getirmi? ve yeni bir T�rk Devleti ile ta�land?rm??t?r. Bu kutsal s�recin temellerinin at?ld??? Erzurum, me?ruiyeti ve hakl?l???n?n ifade edildi?i Erzurum Kongresi ve ona ba?r?n? a�an Dada?lara selam olsun, kutlu olsun�